NATO-ს ევროპელი წევრები შიშობენ, რომ აშშ-ის შუალედურ არჩევნებში რესპუბლიკური პარტიის დამარცხების შემთხვევაში პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა შესაძლოა ალიანსის მიმართ პოლიტიკა გაამკაცროს და ევროპაში ამერიკული სამხედრო ძალების რაოდენობა კიდევ უფრო შეამციროს. ამის შესახებ POLITICO ხუთ დიპლომატზე დაყრდნობით იუწყება.

გამოცემის წყაროების შეფასებით, თუ კონგრესი ტრამპს შიდა პოლიტიკაში მოქმედების შესაძლებლობებს შეუზღუდავს, პრეზიდენტმა შესაძლოა მეტი ყურადღება საგარეო პოლიტიკაზე გადაიტანოს, სადაც გადაწყვეტილებების მიღების შედარებით ფართო უფლებამოსილება აქვს.

სამი დიპლომატის განცხადებით, ერთ-ერთი შესაძლო ნაბიჯი ევროპიდან დამატებით რამდენიმე ათასი ამერიკელი სამხედრო მოსამსახურის გაყვანა იქნება.

„როგორც წესი, პრეზიდენტები, რომლებსაც პოლიტიკური გავლენა უმცირდებათ, საგარეო პოლიტიკაში უკმაყოფილების გამოხატვისა და უფრო სარისკო ნაბიჯების გადადგმისკენ იხრებიან“, — განუცხადა გამოცემას ევროპელმა მაღალჩინოსანმა.

მისივე შეფასებით, NATO-ს მიმართ კრიტიკული დამოკიდებულება ტრამპის პოლიტიკური ხედვის ერთ-ერთი მუდმივი ნაწილია.

თეთრი სახლი ამ შეფასებებს არ ეთანხმება. პრეზიდენტის პრესმდივნის თანაშემწემ, ოლივია უელსმა, POLITICO-ს განუცხადა, რომ ტრამპმა NATO-ს გასაძლიერებლად მნიშვნელოვანი ნაბიჯები გადადგა.

მისი თქმით, პრეზიდენტის მიღწევებს შორისაა მოკავშირეების შეთანხმება, რომლის მიხედვითაც თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები 2035 წლისთვის მთლიანი შიდა პროდუქტის 5%-მდე უნდა გაიზარდოს, ასევე გრენლანდიაში ამერიკული სამხედრო ყოფნის გაძლიერება და უკრაინაში ომის დასრულებისკენ მიმართული ძალისხმევა.

ამასთან, უელსის განცხადებით, ტრამპი კვლავ მიიჩნევს, რომ ირანთან ომის დროს NATO-ს მოკავშირეებს შეერთებული შტატებისთვის მეტი მხარდაჭერა უნდა გაეწიათ.

ევროპაში ამერიკული სამხედრო ძალების შემცირების საკითხი

ევროპელი დიპლომატების შეშფოთების ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი ევროპაში აშშ-ის სამხედრო ძალების განლაგების გადახედვის პროცესია, რომელიც, სავარაუდოდ, დეკემბრისთვის დასრულდება.

POLITICO-ს წყაროების თანახმად, არჩევნებში რესპუბლიკელების მნიშვნელოვანი დანაკარგების შემთხვევაში ტრამპმა შესაძლოა ევროპიდან ჯარების გაყვანის მასშტაბი გაზარდოს.

NATO-ს ყოფილი წარმომადგენელი და ბრიტანული ანალიტიკური ცენტრის, Royal United Services Institute-ის მკვლევარი ოანა ლუნგესკუ არ გამორიცხავს, რომ ვაშინგტონმა ევროპაში სამხედრო ყოფნის შენარჩუნება უკრაინასთან დაკავშირებით ამერიკის მიერ მხარდაჭერილი სამშვიდობო შეთანხმების მიღებას დაუკავშიროს.

მისი შეფასებით, არსებობს საფრთხე, რომ ევროპაში ამერიკული სამხედრო ძალების განლაგება, უკრაინის საკითხი და ევროპის უსაფრთხოების არქიტექტურა რუსეთთან უფრო ფართო შეთანხმების ნაწილად იქცეს.

„არსებობს რისკი, რომ ყველა ეს საკითხი პუტინთან გაცილებით ფართო შეთანხმების ნაწილად განიხილონ, რაც ევროპის უსაფრთხოებისთვის ძალიან სახიფათო ვითარებას შექმნის“, — განაცხადა ლუნგესკუმ.

დიპლომატების თქმით, ტრამპმა შესაძლოა ასევე შეამციროს აშშ-ის შენატანები NATO-ს საერთო ბიუჯეტში, შეზღუდოს უკრაინისთვის შეიარაღების შესყიდვის პროგრამა PURL და რუსეთთან ურთიერთობების გაღრმავება გააგრძელოს.

გამოცემის შეფასებით, ევროპელი მოკავშირეების შეშფოთებას აძლიერებს ვაშინგტონსა და მოსკოვს შორის ბოლო პერიოდში კონტაქტების გააქტიურება და უკრაინისთვის Starlink-ის სატელიტური მომსახურების შეწყვეტა.

შესაძლოა ცვლილებები პენტაგონშიც განხორციელდეს

POLITICO-ს ინფორმაციით, რესპუბლიკელების შესაძლო მარცხმა შესაძლოა აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტის ხელმძღვანელობაზეც მოახდინოს გავლენა.

გამოცემა წერს, რომ თავდაცვის მდივან პიტ ჰეგსეთის საქმიანობა კონგრესში კრიტიკის საგანია. კანონმდებლების უკმაყოფილებას იწვევს მისი უარი სამხედრო ოპერაციებისა და საბიუჯეტო საკითხების შესახებ რეგულარული ანგარიშების წარდგენაზე.

დემოკრატების მიერ კონგრესზე კონტროლის მოპოვების შემთხვევაში შესაძლოა დაიწყოს გამოძიებები მაღალი რანგის სამხედრო პირების თანამდებობებიდან გათავისუფლებისა და ირანთან მიმდინარე ომის მართვის საკითხებზე.

ამ ფონზე განიხილება ჰეგსეთის თანამდებობიდან წასვლის შესაძლებლობაც, თუმცა ამის შესახებ ოფიციალური გადაწყვეტილება არ გამოცხადებულა.

გამოცემის თანახმად, პენტაგონში ხელმძღვანელობის შესაძლო ცვლილებამ შესაძლოა ევროპიდან ამერიკული სამხედრო ძალების გაყვანის შესახებ გადაწყვეტილებების მიღება რამდენიმე კვირით ან თვით გადაიდოს.

ამასთან, აშშ-ის მოქმედი კანონმდებლობა ევროპაში ამერიკელი სამხედრო მოსამსახურეების რაოდენობის მინიმალურ ზღვარს 76 ათასით განსაზღვრავს.

თუმცა ანალიტიკური ცენტრის Defense Priorities-ის მკვლევარი ჯენიფერ კავანა მიიჩნევს, რომ ამ შეზღუდვის პრაქტიკული აღსრულება შესაძლოა სამართლებრივ დავებთან იყოს დაკავშირებული.

მისი შეფასებით, თუ აშშ ევროპაში სამხედრო ყოფნას მნიშვნელოვნად შეამცირებს, ევროპელ მოკავშირეებს განსაკუთრებით გაუჭირდებათ ამერიკული შესაძლებლობების ჩანაცვლება საჰაერო თავდაცვის, რადიოელექტრონული ბრძოლის, დაზვერვის, საჰაერო საწვავით მომარაგებისა და სამხედრო ლოგისტიკის მიმართულებით.

NATO-ში ყველა არ იზიარებს შეშფოთებას

მიუხედავად არსებული ვარაუდებისა, ალიანსის ზოგიერთი წარმომადგენელი არ მიიჩნევს, რომ ტრამპი NATO-ს მიმართ აუცილებლად უფრო მკაცრ პოლიტიკას გაატარებს.

მონტენეგროს თავდაცვის მინისტრმა დრაგან კრაპოვიჩმა POLITICO-ს განუცხადა, რომ ტრამპის მიერ ალიანსიდან შესაძლო გასვლის შესახებ ვარაუდები წარსულშიც არაერთხელ გამოითქვა, თუმცა ეს არ მომხდარა.

მისი თქმით, ევროპაში ამერიკული სამხედრო ძალების შემცირების საკითხში კონგრესსაც მნიშვნელოვანი როლი აქვს.

გამოცემა აღნიშნავს, რომ აშშ-ის შუალედური არჩევნები სამშაბათს გაიმართება. არჩევნების შედეგებმა შესაძლოა გავლენა მოახდინოს როგორც ვაშინგტონის შიდა პოლიტიკურ პროცესებზე, ისე ტრანსატლანტიკურ ურთიერთობებზე.