აზიის ბაზრებზე ნავთობის ფასები მკვეთრად გაიზარდა მას შემდეგ, რაც აშშ-ის პრეზიდენტმა, დონალდ ტრამპმა, ირანი მკაცრად გააფრთხილა და განაცხადა, რომ სამშვიდობო მოლაპარაკებების პროცესში „დრო იწურება“. გლობალური Brent-ის მარკის ნავთობის ფასი 1.7%-ით გაიზარდა და ბარელზე 111.13 დოლარი შეადგინა, ხოლო აშშ-ში ნავთობის ფასი 2.1%-ით გაიზარდა და 107.62 დოლარს მიაღწია.
ეს ნახტომი პირდაპირ კავშირშია ენერგობაზრების მღელვარებასთან, რაც მოჰყვა ირანის მიერ ჰორმუზის სრუტის ფაქტობრივ ჩაკეტვას. თეირანმა ეს გადაწყვეტილება აშშ-ისა და ისრაელის მიერ 28 თებერვალს დაწყებული დარტყმების საპასუხოდ მიიღო. აღსანიშნავია, რომ მსოფლიოს ნავთობისა და თხევადი ბუნებრივი აირის (LNG) დაახლოებით მეხუთედი სწორედ ამ ვიწრო, სტრატეგიულ სავაჭრო მარშრუტზე გადის.
მოლაპარაკებების ჩიხი და ტრამპის ულტიმატუმი
პრეზიდენტმა ტრამპმა სოციალურ ქსელში მუქარის შემცველი განცხადება გაავრცელა:
„ სჯობს სწრაფად იმოქმედონ, თორემ მათგან არაფერი დარჩება. დრო გადამწყვეტია!“.
ირანული მედიის ცნობით, მოლაპარაკებები შეფერხდა, რადგან ვაშინგტონი თეირანის ბოლო წინადადებების საპასუხოდ კონკრეტულ დათმობებზე არ დათანხმდა. ტრამპმა გასულ კვირას ასევე აღნიშნა, რომ აპრილის დასაწყისში მიღწეული ზავი „სიცოცხლის შენარჩუნების აპარატზეა“ შეერთებული, რადგან მან ირანის მოთხოვნები „აბსოლუტურად მიუღებლად“ მიიჩნია. მოსალოდნელია, რომ პრეზიდენტი სამშაბათს შეხვდება ეროვნული უსაფრთხოების მრჩევლებს, რათა ირანის წინააღმდეგ სამხედრო მოქმედებების კონკრეტული ვარიანტები განიხილოს.
ეკონომიკური გავლენა და „მტკივნეული ზაფხული“
Rystad Energy-ს მთავარი ეკონომისტი, კლაუდიო გალიმბერტი, შექმნილ სიტუაციას „სავალალოს“ უწოდებს და აფრთხილებს მსოფლიოს მოსალოდნელი „მტკივნეული ზაფხულის“ შესახებ, თუ სრუტე უახლოეს ხანში არ გაიხსნება. საწვავის გაძვირება უკვე მძიმედ აისახა ბიზნესებზე, განსაკუთრებით კი ავიასექტორზე:
Ryanair: ავიაკომპანიამ განაცხადა, რომ მიუხედავად მოგების ზრდისა, საწვავის ფასების მატება და ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტი სამომავლო ფინანსურ პროგნოზებს საგრძნობლად ართულებს.
მგზავრების გაფრთხილება: საერთაშორისო ინდუსტრიული ორგანოები აცხადებენ, რომ ნავთობის მაღალი ფასების გამო ევროპაში ავიაბილეთების გაძვირება გარდაუვალია.
კონფლიქტის ესკალაცია რეგიონში
დაძაბულობა დიდი ხანია გასცდა მოლაპარაკებების მაგიდას. ირანმა იერიშები მიიტანა მეზობელ ქვეყნებზე, მათ შორის ისრაელზე, ბაჰრეინსა და არაბთა გაერთიანებულ საამიროებზე (UAE).
გასულ კვირას საამიროებმა ოფიციალურად განაცხადეს, რომ დრონით განხორციელებულმა დარტყმამ ხანძარი გამოიწვია ბარაქას ატომურ ელექტროსადგურთან. მიუხედავად იმისა, რომ რადიაციული საფრთხე არ შექმნილა და ინციდენტის შედეგად არავინ დაშავებულა, საერთაშორისო დამკვირვებლებმა და ადგილობრივმა ოფიციალურმა პირებმა ეს ფაქტი „უკიდურესად სახიფათო ესკალაციად“ შეაფასეს. მოვლენების შემდგომი განვითარება დიდწილად იქნება დამოკიდებული თეთრ სახლში დაგეგმილ უსაფრთხოების სხდომაზე.