„დიდი შვიდეულის“ (G7) ლიდერების ბოლო ერთობლივი განცხადებები მიუთითებს, რომ საერთაშორისო დღის წესრიგში ერთდროულად ორი მთავარი კრიზისი დომინირებს – ირანის ბირთვული პროგრამა და რუსეთ-უკრაინის ომი. განცხადებებში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა აშშ-ს პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის შუამავლობით მიღწეულ შეთანხმებებსა და რეგიონული უსაფრთხოების ახალ არქიტექტურას.

G7-ის ლიდერები მიესალმნენ შეერთებულ შტატებსა და ირანს შორის მიღწეულ შეთანხმებას, რომელიც, მათი შეფასებით, პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ლიდერობითა და შუამავალი ქვეყნების მხარდაჭერით გახდა შესაძლებელი.

მათი განცხადებით, შეთანხმება ქმნის „ისტორიულ შესაძლებლობას“ ირანის ბირთვული იარაღის შექმნის თავიდან ასაცილებლად და რეგიონში არსებული საფრთხეების შესამცირებლად. ლიდერები ხაზს უსვამენ, რომ საერთაშორისო საზოგადოების მთავარი მიზანი უცვლელია – ირანს ბირთვული იარაღი არასდროს უნდა ჰქონდეს.

G7 მზადყოფნას გამოთქვამს შეთანხმების განხორციელებაში აქტიური მონაწილეობის მისაღებად და მიიჩნევს, რომ პროცესში მნიშვნელოვანი როლი უნდა შეასრულონ როგორც რეგიონულმა პარტნიორებმა, ასევე ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტომ (IAEA).

განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ჰორმუზის სრუტეს – მსოფლიოში ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ენერგეტიკულ დერეფანს. G7 აცხადებს, რომ საფრანგეთისა და გაერთიანებული სამეფოს ხელმძღვანელობით მრავალეროვნულმა საზღვაო ინიციატივამ შესაძლოა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულოს სრუტეში თავისუფალი ნავიგაციის აღდგენასა და საერთაშორისო ვაჭრობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფაში.

მიუხედავად დიპლომატიური პროგრესისა, თეირანი დამატებით პირობებს აყენებს. ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა აბას არაღჩიმ განაცხადა, რომ აშშ-სთან სამშვიდობო შეთანხმების სრულფასოვანი დასრულება ისრაელის ძალების ლიბანიდან გაყვანის გარეშე შეუძლებელია.

მისი თქმით, ომის დასრულებაზე საუბარი ნაადრევია, თუ ისრაელი ომის დროს დაკავებულ ტერიტორიებს არ დატოვებს. ეს განცხადება მიუთითებს, რომ რეგიონული უსაფრთხოების საკითხები კვლავ ერთმანეთთან მჭიდროდ არის გადაჯაჭვული და ირანისთვის ბირთვული შეთანხმება მხოლოდ ფართო რეგიონული კომპრომისის ნაწილია.

აღსანიშნავია, რომ პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმაც საჯაროდ გააკრიტიკა ისრაელის ქმედებები ლიბანში და აღნიშნა, რომ პრემიერ-მინისტრ ბენიამინ ნეთანიაჰუს უფრო პასუხისმგებლობით უნდა ემოქმედა, ხოლო ბეირუთზე განხორციელებული დარტყმები „საზარელი“ იყო.

G7-ის მეორე მთავარი გზავნილი უკრაინას ეხება. ლიდერები აცხადებენ, რომ უცვლელად უჭერენ მხარს უკრაინის თავისუფლებას, სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას.

განცხადებაში ხაზგასმულია, რომ უკრაინამ ბოლო თვეებში ბრძოლის ველზე მნიშვნელოვანი გამძლეობა და პროგრესი აჩვენა, რაც, G7-ის შეფასებით, ახალი დიპლომატიური და სამხედრო იმპულსის საფუძველს ქმნის.

ამ კონტექსტში, ქვეყნები შეთანხმდნენ უკრაინისთვის საჰაერო თავდაცვის სისტემების, ჩამჭრელი რაკეტებისა და შორ მანძილზე მოქმედი შეიარაღების მიწოდების გაზრდაზე. ასევე განიხილება სამხედრო წარმოების ლიცენზიების გაცემა, რათა უკრაინამ საკუთარი თავდაცვითი ინდუსტრია გააძლიეროს.

განსაკუთრებული აქცენტი კეთდება ენერგეტიკულ მდგრადობაზეც. G7 აცხადებს, რომ მზად არის უკრაინას დამატებითი მხარდაჭერა გაუწიოს, რათა ქვეყანამ მომავალი ზამთარი წარმატებით გადაიტანოს.

ლიდერები ასევე ადასტურებენ მზადყოფნას, კიდევ უფრო გააძლიერონ ეკონომიკური ზეწოლა რუსეთზე. განცხადების თანახმად, სანქციები გამკაცრდება, მათ შორის ნავთობისა და გაზის სექტორების მიმართ.

G7 მიიჩნევს, რომ ახლა დამატებითი ზომების მიღების ხელსაყრელი დროა, განსაკუთრებით იმ ფონზე, როდესაც აშშ-ის შუამავლობით მიღწეულმა შეთანხმებებმა და ჰორმუზის სრუტის ხელახლა გახსნამ საერთაშორისო ბაზრებზე გარკვეული სტაბილიზაციის პერსპექტივა შექმნა.

G7-ის განცხადებები აჩვენებს, რომ დასავლეთის ქვეყნები ცდილობენ ერთდროულად ორი უმნიშვნელოვანესი კრიზისის მართვას –  ახლო აღმოსავლეთის დაძაბულობის შემცირებასა და უკრაინის მხარდაჭერის გაძლიერებას.

თუმცა, მიუხედავად დიპლომატიური პროგრესისა, როგორც ირანის ბირთვული საკითხი, ისე რეგიონში ისრაელ-ლიბანის დაპირისპირება კვლავ მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება. პარალელურად, უკრაინის ომი და რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების გამკაცრება მიუთითებს, რომ საერთაშორისო უსაფრთხოების სისტემა კვლავ გარდამავალ და არასტაბილურ ფაზაში იმყოფება.

უახლოესი თვეები განსაზღვრავს, გადაიქცევა თუ არა მიღწეული შეთანხმებები გრძელვადიან მშვიდობად, თუ მსოფლიო ახალი გეოპოლიტიკური დაპირისპირების წინაშე აღმოჩნდება.