სერბეთის პრეზიდენტმა ალექსანდარ ვუჩიჩმა საპარლამენტო არჩევნებში დამარცხება აღიარა. წინასწარი შედეგებით, სტუდენტების მიერ მხარდაჭერილმა საარჩევნო სიამ ხმების უმრავლესობა მოიპოვა, რაც ქვეყანაში პოლიტიკური ცვლილებების წინაპირობაა. ინფორმაციას Reuters-ი ავრცელებს.

„ნათელია, რომ ეს არჩევნები წავაგეთ, სტუდენტურმა სიამ გაიმარჯვა“, – განაცხადა ვუჩიჩმა სატელევიზიო მიმართვისას.

მისი თქმით, წინასწარი მონაცემებით, სტუდენტების მიერ მხარდაჭერილი კანდიდატები 250-ადგილიან პარლამენტში 135-დან 140-მდე მანდატს მიიღებენ, ხოლო მის პარტიას, სერბეთის პროგრესულ პარტიას, 105 ადგილი ექნება.

ვუჩიჩის განცხადების შემდეგ ბელგრადის ქუჩებში ათიათასობით ადამიანი გამოვიდა. მოქალაქეები გამარჯვებას ზეიმობდნენ, ავტომობილების მძღოლები საყვირებს აჟღერებდნენ, სტუდენტები კი სკანდირებდნენ: „გამარჯვება“ და „მისი დრო დასრულდა“.

სტუდენტური პროტესტიდან საარჩევნო გამარჯვებამდე

ვუჩიჩი, რომელიც პოპულისტურ და ნაციონალისტურ პოლიტიკოსად არის ცნობილი, სერბეთის პოლიტიკაში 2014 წლიდან დომინირებდა, ჯერ პრემიერ-მინისტრის, შემდეგ კი პრეზიდენტის რანგში.

ვადამდელი არჩევნები მან სექტემბერში დანიშნა, თითქმის ორწლიანი სტუდენტური საპროტესტო მოძრაობის ფონზე. დემონსტრაციები 2024 წელს ქალაქ ნოვი სადში რკინიგზის სადგურის გადახურვის ჩამონგრევას მოჰყვა, რასაც 16 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. სტუდენტები ხელისუფლებას კორუფციასა და ავტორიტარული მმართველობის გაძლიერებაში ადანაშაულებდნენ.

საპროტესტო მოძრაობა თანდათან გაიზარდა და ბოლო ათწლეულების განმავლობაში ქვეყანაში ერთ-ერთ ყველაზე მასშტაბურ საზოგადოებრივ მობილიზაციად იქცა.

არჩევნებში ამომრჩეველთა აქტივობამ, გამოკითხვებისა და საარჩევნო კომისიის მონაცემებით, დაახლოებით 70% შეადგინა – ეს იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ, 1992 წლიდან, ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია.

ვინ უხელმძღვანელებს მომავალ მთავრობას?

მიუხედავად სტუდენტური მოძრაობის გამარჯვებისა, ჯერ კიდევ გაურკვეველია, ვინ დაიკავებს პრემიერ-მინისტრის პოსტს და როგორ ჩამოყალიბდება ახალი მთავრობა.

სტუდენტების მიერ მხარდაჭერილ სიაში 250 კანდიდატია, რომელთა უმეტესობა ფართო საზოგადოებისთვის ნაკლებად ცნობილია. მათ შორის არიან უნივერსიტეტის პროფესორები, მსახიობები და ფერმერები. სიას კარდიოლოგი ილია სრდანოვიჩი ხელმძღვანელობს.

სტუდენტური მოძრაობის მთავარი დაპირებები კორუფციასთან ბრძოლას, კანონის უზენაესობის განმტკიცებასა და განათლების სისტემის გაუმჯობესებას მოიცავს.

პოლიტიკური ანალიტიკოსების შეფასებით, მოსალოდნელია ვუჩიჩის მოკავშირეების პოზიციების გადახედვა პოლიციაში, უსაფრთხოების სამსახურებსა და სამინისტროებში. თუმცა ჯერ უცნობია, როგორი იქნება ახალი ხელისუფლების საგარეო პოლიტიკური კურსი.

საერთაშორისო გამოხმაურება

სტუდენტური მოძრაობის გამარჯვებას ევროპელმა ლიდერებმა და ოფიციალურმა პირებმა მიულოცეს. მათ შორის იყვნენ ევროკომისიის პრეზიდენტი ურსულა ფონ დერ ლაიენი და გაფართოების საკითხებში ევროკომისარი მარტა კოსი.

„მზად ვართ, ერთად ვიმუშაოთ სერბეთის ევროკავშირში მომავალი წევრობის ხელშესაწყობად“, – დაწერა ფონ დერ ლაიენმა სოციალურ ქსელ X-ში.

უნგრეთის პრემიერ-მინისტრმა პეტერ მაგიარმა კი სტუდენტებს თავისი ქვეყნის მხარდაჭერა აღუთქვა.

ყოფილმა ცენტრალური ბანკის ხელმძღვანელმა და სტუდენტური სიის კანდიდატმა დეიან შოშკიჩმა მოქალაქეებს სიმშვიდისა და წესრიგის შენარჩუნებისკენ მოუწოდა და არჩევნების პროცესში მათი მშვიდობიანი ქცევისთვის მადლობა გადაუხადა.