3 ნოემბრის შუალედურ არჩევნებში დემოკრატიულმა პარტიამ აშშ-ის კონგრესის ორივე პალატაზე კონტროლი დაიბრუნა. Associated Press-ისა და Reuters-ის მონაცემებით, დემოკრატებმა არა მხოლოდ კონკურენტულ ოლქებში გაიმარჯვეს, არამედ რამდენიმე ისეთ შტატშიც, სადაც ათწლეულებია რესპუბლიკელები ბატონობენ.
ეს ნიშნავს, რომ დონალდ ტრამპს პრეზიდენტობის დარჩენილი ორი წელი ოპოზიციურ კონგრესთან მოუწევს მუშაობა: კანონებზე, ბიუჯეტზე, თანამდებობის პირების დამტკიცებაზე, ხოლო კონგრესი მის ადმინისტრაციას გაცილებით მკაცრად გააკონტროლებს.
ტრამპმა დამარცხება აღიარა და დემოკრატებს თანამშრომლობა შესთავაზა, მაგრამ არ ეთანხმება, რომ ამომრჩეველმა ხმა მის წინააღმდეგ მისცა.
როგორ შეიცვალა ძალთა ბალანსი
არჩევნებამდე რესპუბლიკელები ორივე პალატას აკონტროლებდნენ. სენატში მათ 53 ადგილი ჰქონდათ, დემოკრატებს 45, ორი დამოუკიდებელი სენატორი კი დემოკრატებთან ერთად მუშაობდა. ამჯერად კენჭი წარმომადგენელთა პალატის 435-ვე ადგილზე და სენატის 35 ადგილზე იყარეს, მათ შორის ორზე რიგგარეშე არჩევნებში. წარმომადგენელთა პალატაში უმრავლესობისთვის 218 მანდატია საჭირო.
ორივე პალატაში კონტროლის შეცვლა წამყვანმა მედიაორგანიზაციებმა უკვე დაადასტურეს, თუმცა ზოგ ოლქში ხმების დათვლა ჯერ კიდევ გრძელდება.
სად დაფიქსირდა მოულოდნელი შედეგი
ყველაზე დიდი სიურპრიზი ტეხასი იყო. დემოკრატმა ჯეიმს ტალარიკომ რესპუბლიკელი კენ პაქსტონი დაამარცხა და დემოკრატებს აშშ-ის სენატში ტეხასიდან პირველი მანდატი 38 წლის შემდეგ მოუტანა.
კანზასში დემოკრატმა ადამ ჰამილტონმა მოქმედი რესპუბლიკელი სენატორი როჯერ მარშალი დაამარცხა. Reuters-ის ცნობით, კანზასში დემოკრატს სენატის არჩევნები 1932 წლის შემდეგ არ მოუგია.
ოჰაიოში შეროდ ბრაუნმა გაიმარჯვა, აიოვაში კი დემოკრატმა ჯოშ ტურეკმა რესპუბლიკელ ეშლი ჰინსონს აჯობა. დემოკრატებმა რესპუბლიკელებს სენატის ადგილები ჩრდილოეთ და სამხრეთ კაროლინასა და მეინშიც წაართვეს, რამაც უმრავლესობა უზრუნველყო.
რესპუბლიკელებმა ყველგან არ წააგეს. ფლორიდაში სენატორად ეშლი მუდი აირჩიეს, გუბერნატორად კი ბაირონ დონალდსი. ალაბამაში გუბერნატორის არჩევნები ტომი ტაბერვილმა მოიგო. მისი თქმით, მისმა კამპანიამ დემოკრატების საერთო წარმატებას გაუძლო.
რამ განსაზღვრა არჩევანი
SSRS-ის ეგზიტპოლის მიხედვით, რომელიც ამერიკული მედიის კონსორციუმისთვის ჩატარდა, ამომრჩევლების თითქმის 90%-ისთვის ცხოვრების ღირებულება მნიშვნელოვანი ან ძალიან მნიშვნელოვანი იყო. დაახლოებით ორი მესამედი ფასების ზრდაში ტრამპს ადანაშაულებს. სამი მეოთხედი ქვეყნის მიმართულებით უკმაყოფილოა ან გაბრაზებულია. დაახლოებით 70%-ს სურს, რომ კონგრესმა პრეზიდენტს უფრო მკაცრი კონტროლი დაუწესოს. ამომრჩევლისთვის მნიშვნელოვანი იყო ირანთან ომი, სავაჭრო ტარიფები და კორუფციის საკითხიც.
ეგზიტპოლი მხოლოდ იმ ადამიანების განწყობას ასახავს, ვინც ხმის მისაცემად მივიდა, და არა მთელი ქვეყნისას.
დემოკრატები: ცვლილებების მოთხოვნა და ახალი პასუხისმგებლობა
სენატში დემოკრატების ლიდერმა ჩაკ შუმერმა თქვა, რომ ძალთა ბალანსი მნიშვნელოვნად შეიცვალა და პარტიამ ამომრჩევლის მოლოდინი უნდა გაამართლოს. დემოკრატები პირველ რიგში ფასებზე, საცხოვრებლის ხარჯებზე, საწვავისა და მედიცინის ღირებულებაზე საუბრობენ.
ტალარიკოს თქმით, მისი კამპანია განხეთქილების შემცირებასა და სხვადასხვა შეხედულების ამომრჩეველთა გაერთიანებას ისახავდა მიზნად. ჰამილტონი ფიქრობს, რომ კანზასში მას რესპუბლიკელებისა და დამოუკიდებელი ამომრჩევლების ნაწილმაც მისცა ხმა, ეკონომიკური პოლიტიკითა და ირანთან ომით უკმაყოფილებმა.
გამარჯვებას თავისი ტვირთიც მოაქვს. დემოკრატებმა საკუთარი საკანონმდებლო დღის წესრიგი უნდა შეადგინონ და შედეგი აჩვენონ, როცა თეთრ სახლში ისევ ტრამპი ზის.
ტრამპი და რესპუბლიკელები: შედეგების აღიარება და პასუხისმგებლობის განსხვავებული შეფასება
ტრამპმა დემოკრატებს გამარჯვება მიულოცა. Fox News-თან ინტერვიუში თქვა, რომ მათ ეფექტიანი კამპანია ჩაატარეს, მაგრამ უარყო, რომ შედეგი მის პრეზიდენტობაზე ვერდიქტია. მისი აზრით, ცალკეული რესპუბლიკელი კანდიდატების კამპანიებმა იმოქმედა და ისიც, რომ თავად ბიულეტენში არ იყო. დემოკრატებთან თანამშრომლობისთვის მზადყოფნაც გამოთქვა.
რესპუბლიკურ პარტიაში შედეგების შეფასება ერთგვაროვანი არ არის.
აიოვაში დამარცხებულმა ეშლი ჰინსონმა მხარდამჭერებს მადლობა გადაუხადა და თქვა, რომ თავისი პრიორიტეტებისთვის ბრძოლას გააგრძელებს.
ალაბამაში რესპუბლიკელმა ტომი ტაბერვილმა გუბერნატორის არჩევნებში გამარჯვება მოიპოვა და აღნიშნა, რომ მისმა კამპანიამ გაუძლო დემოკრატების წარმატების საერთო ტენდენციას.
რა შეიცვლება ვაშინგტონში
წარმომადგენელთა პალატაში დემოკრატები კომიტეტებს გაუძღვებიან, ადმინისტრაციის საქმიანობის მოკვლევას დაიწყებენ და კანონპროექტების ბედს განსაზღვრავენ. სენატში კი მათზე იქნება დამოკიდებული ტრამპის მიერ წარდგენილი მაღალჩინოსნებისა და ფედერალური მოსამართლეების დამტკიცება.
თუმცა ტრამპს ვეტოს უფლება რჩება, ვეტოს დასაძლევად კი ორივე პალატაში ხმების ორი მესამედია საჭირო. ამიტომ მსხვილ საკითხებზე კომპრომისი გარდაუვალი იქნება.
რას ნიშნავს არჩევნები აშშ-ის საგარეო პოლიტიკისთვის?
კონგრესში ძალთა ახალი განაწილება შესაძლოა მნიშვნელოვანი აღმოჩნდეს ამერიკის საგარეო პოლიტიკისთვისაც, თუმცა არჩევნების შედეგები ავტომატურად არ ცვლის პრეზიდენტის უფლებამოსილებებს.
აშშ-ის პრეზიდენტი კვლავ ხელმძღვანელობს აღმასრულებელ ხელისუფლებას და მნიშვნელოვან როლს ასრულებს დიპლომატიის, საერთაშორისო მოლაპარაკებებისა და ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებში.
კონგრესს, თავის მხრივ, აქვს გავლენა ფედერალურ დაფინანსებაზე, თავდაცვის ბიუჯეტზე, საერთაშორისო დახმარების პროგრამებზე და აღმასრულებელი ხელისუფლების საქმიანობის ზედამხედველობაზე.
ამიტომ ახალი პოლიტიკური ბალანსი შეიძლება მნიშვნელოვანი იყოს უკრაინის მხარდაჭერის, ირანთან ომის, სავაჭრო ტარიფებისა და სხვა საგარეო პოლიტიკური გადაწყვეტილებების განხილვისას.
თუმცა კონკრეტული მიმართულებებით ცვლილებების მასშტაბი დამოკიდებული იქნება მომავალ საკანონმდებლო ინიციატივებზე, ადმინისტრაციის პოზიციასა და მხარეებს შორის მოლაპარაკებებზე.
წყაროები:
apnews.com
reuters.com
rollcall.com
Investing.com
lemonde.fr