რა შედეგს უნდა ელოდეს საქართველო რუსეთთან კონტაქტებისგან და რამდენად მნიშვნელოვანია შეხვედრის ადგილი თუ მონაწილეთა დიპლომატიური რანგი? ანალიტიკოსი მირიან მირიანაშვილი „რადიო მაესტროსთან“ ინტერვიუში საუბრობს საქართველოს ინტერესებზე, მოსკოვისგან მკაფიო პოლიტიკური პოზიციის მიღების აუცილებლობასა და აშშ-ის, რუსეთისა და ჩინეთის ურთიერთობების შესაძლო გავლენაზე.

ჟურნალისტი: ლევან ჭითანავა

– საქართველო-რუსეთის წარმომადგენლების შეხვედრის ადგილად მინსკის დასახელებას შეიძლება პოლიტიკური გზავნილის მნიშვნელობა ჰქონდეს? ზოგადად, როგორ უყურებთ ასეთი კონტაქტების პერსპექტივას?

თავად კონტაქტის არსებობას პრობლემად არ მივიჩნევ. ერთმანეთთან დაპირისპირებულ სახელმწიფოებს შორის კომუნიკაცია მძიმე კონფლიქტების პირობებშიც არსებობს. მთავარი ის არის, რა შინაარსი აქვს ამ ურთიერთობას და რას ემსახურება.

შეხვედრის ადგილი ავტომატურად პოლიტიკურ გზავნილად არ უნდა განვიხილოთ. არჩევანზე შეიძლება გავლენას ახდენდეს გადაადგილების შესაძლებლობა, სავიზო პირობები და სანქციებთან დაკავშირებული შეზღუდვები.

საქართველოსთვის მთავარი შეხვედრის შინაარსია. უნდა ვიცოდეთ, რა საკითხებს ვაყენებთ და რის მიღწევას ვცდილობთ.

– რა უნდა იყოს ქართული მხარის მთავარი ამოცანა ამ ფორმატში?

უპირველესად, უნდა გაირკვეს, რაზეა მზად რუსეთი საქართველოსთან ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად.

გვესმის ზოგადი განცხადებები ურთიერთობის გაუმჯობესების შესახებ, მაგრამ მნიშვნელოვანია, მოსკოვმა ოფიციალურად განმარტოს, რას გულისხმობს ეს პოლიტიკური თვალსაზრისით და რა ნაბიჯების გადადგმას განიხილავს.

ჩვენი ინტერესი საკუთარი პრობლემების მოგვარებაა. თუ კონტაქტების შედეგად რუსეთს საქართველოსთან ურთიერთობის პოლიტიკური დღის წესრიგის მკაფიოდ ჩამოყალიბებისკენ ვუბიძგებთ, ეს მნიშვნელოვანი შედეგი იქნება.

მხოლოდ ზოგადი კეთილგანწყობის დეკლარირება საკმარისი არ არის. საჭიროა კონკრეტული პოზიცია იმ საკითხებზე, რომლებიც საქართველოსთვის პრინციპულია.

– ინტერვიუში რუსეთის მიერ საერთაშორისო უსაფრთხოების საკითხებზე ადრე წამოყენებულ მოთხოვნებსაც უკავშირებთ საქართველოს ინტერესებს. რას გულისხმობთ?

რუსეთის ოფიციალურ განცხადებებსა და შეთავაზებებს ჩვენი ინტერესების თვალსაზრისითაც უნდა შევხედოთ.

მაგალითად, როდესაც მოსკოვი წარსულში არსებული უსაფრთხოების მდგომარეობის აღდგენაზე საუბრობს, ქართულმა მხარემ უნდა დასვას კითხვა, რას ნიშნავს ეს კავკასიისა და საქართველოსთვის?

ვგულისხმობ პერიოდს, როდესაც რუსეთს საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობა აღიარებული ჰქონდა. რატომ არ უნდა წამოვწიოთ ეს წინააღმდეგობა და არ მოვითხოვოთ განმარტება?

არ ვიცი, კონკრეტულ შეხვედრაზე ქართული მხარე რა სტრატეგიით მიდის, მაგრამ მსგავსი საკითხის აქტუალიზების შესაძლებლობას ვხედავ.

– შეიძლება კონტაქტები სატრანსპორტო და რეგიონული კომუნიკაციების საკითხებზე იყოს ორიენტირებული?

რა თქმა უნდა, რუსეთს შეიძლება აინტერესებდეს რეგიონული კომუნიკაციები და სხვადასხვა მარშრუტის გამოყენება.

თუმცა ჩვენთვის მთავარი კითხვაა, რას იღებს საქართველო ამ ურთიერთობისგან. კომუნიკაციების განხილვა შეიძლება დღის წესრიგის ნაწილი იყოს, მაგრამ ამან ჩვენი ძირითადი პოლიტიკური ინტერესები არ უნდა ჩაანაცვლოს.

სწორედ ამიტომ არის საჭირო იმის გარკვევა, რა პოლიტიკური შინაარსი შეიძლება ჰქონდეს ურთიერთობის გაუმჯობესებას.

– რამდენად გამჭვირვალე უნდა იყოს ასეთი შეხვედრები? საზოგადოებამ რა ინფორმაცია უნდა მიიღოს?

კონტაქტები და ფორმალური მოლაპარაკებები ერთმანეთისგან უნდა განვასხვაოთ. დიპლომატიაში ყველა კომუნიკაცია საჯაროდ არ მიმდინარეობს და ყველა დეტალის დაუყოვნებლივ გამოქვეყნება ყოველთვის შესაძლებელი არ არის.

თუმცა მთავარი საკითხი მაინც მიზანი და შედეგია. უნდა შეფასდეს, ემსახურება თუ არა ეს პროცესი საქართველოს ინტერესებს და ქმნის თუ არა რეალური წინსვლის შესაძლებლობას.

ამ ეტაპზე კონტაქტებისგან იმაზე მეტს არ უნდა მოვითხოვდეთ, ვიდრე მათი ფორმატი გულისხმობს, მაგრამ არც მათი შესაძლო მნიშვნელობა უნდა დავაკნინოთ.

– თქვენ აშშ-ისა და რუსეთის ურთიერთობების გავლენაზეც საუბრობთ. როგორ უკავშირებთ ამას საქართველოს საკითხს?

ჩემი შეფასებით, საქართველო-რუსეთის ურთიერთობებს ფართო საერთაშორისო კონტექსტისგან განცალკევებით ვერ განვიხილავთ.

აშშ-სა და რუსეთს შორის ურთიერთობა მხოლოდ საჯარო დაპირისპირებით არ შემოიფარგლება. არსებობს ინტერესები და კომუნიკაციის არხები, რომელთა სრული სურათიც საზოგადოებისთვის ყოველთვის ხილული არ არის.

ეს არ ნიშნავს, რომ თითოეული კონტაქტის კონკრეტულ დეტალებზე ინფორმაცია მაქვს. ვსაუბრობ ჩემს პოლიტიკურ შეფასებაზე: კავკასიაში მიმდინარე პროცესებზე დიდი სახელმწიფოების ურთიერთობები გავლენას ახდენს და საქართველომ ეს გარემოება უნდა გაითვალისწინოს.

– რას ნიშნავს შეხვედრის საგარეო საქმეთა მინისტრების მოადგილეების დონეზე გამართვა? სამუშაო კონტაქტს თუ უფრო ფართო პოლიტიკური დიალოგის შესაძლებლობას?

ჩემი აზრით, არსებული ფორმატის გარდაქმნის საჭიროება ბუნებრივად დადგა.

თუ წინა საკომუნიკაციო არხები ვეღარ იძლევა შედეგს და მხოლოდ ინფორმაციის გაცვლით შემოიფარგლება, ჩნდება არჩევანი: ან კომუნიკაცია სხვა დონეზე უნდა გადავიდეს, ან ფორმატმა ფუნქცია დაკარგოს.

ამ თვალსაზრისით ცვლილება ლოგიკურია. თუმცა მხოლოდ მონაწილეთა რანგი ვერ გვეტყვის, რამდენად შინაარსიანი იქნება პროცესი. ამას დღის წესრიგი და შემდგომი შედეგები გამოაჩენს.

– როგორ აფასებთ ჩინეთში აშშ-ის, რუსეთისა და ჩინეთის ლიდერების შეხვედრებს? რას უნდა მივაქციოთ ყურადღება საქართველოს ინტერესებიდან გამომდინარე?

ჩვენ ამ პროცესებს, პირველ რიგში, საკუთარი ინტერესების თვალსაზრისით უნდა შევხედოთ.

ჩემი შეფასებით, ასეთი მაღალი დონის შეხვედრები რუსეთისთვის პოლიტიკური იზოლაციის შესუსტების შესაძლებლობას ქმნის. თუმცა მათი „ახალ იალტად“ წარმოდგენა გადაჭარბებულია.

დღევანდელი რუსეთი არც ეკონომიკური და არც სამხედრო-პოლიტიკური შესაძლებლობებით საბჭოთა კავშირის ტოლფასი არ არის. ამიტომ ისტორიული პარალელების გამოყენებისას განსხვავებული მასშტაბებიც უნდა გავითვალისწინოთ.

მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ შეხვედრის ჩატარება, არამედ ისიც, რა ინტერესებით მონაწილეობს მასში თითოეული მხარე.

– როგორ ხედავთ ჩინეთის ინტერესს უკრაინაში მიმდინარე ომთან მიმართებით?

ჩემი შეფასებით, ჩინეთის ინტერესები რუსეთის ინტერესებს სრულად არ ემთხვევა.

პეკინისთვის შეიძლება ხელსაყრელი იყოს რუსეთი, რომელიც მასზე უფრო მეტად არის დამოკიდებული. ამიტომ არ უნდა ვივარაუდოთ, რომ ჩინეთი ომის დასრულებას აუცილებლად იმავე პირობებითა და იმავე სისწრაფით ესწრაფვის, როგორც სხვა მონაწილეები.

ეს ჩემი ანალიტიკური შეფასებაა. კონკრეტული შეთანხმებებისა და შედეგების დანახვას შემდგომი ნაბიჯები სჭირდება.

– რამდენად შეუძლია ამ შეხვედრებს დონალდ ტრამპის პოლიტიკური პოზიციების გაძლიერება?

ჩემი აზრით, მხოლოდ მაღალი დონის შეხვედრა ამ კითხვაზე პასუხს ვერ გასცემს.

მნიშვნელოვანია აშშ-ის შიდა პოლიტიკური ვითარება, ადმინისტრაციის ურთიერთობა სხვა პოლიტიკურ ძალებთან და ის, რა კონკრეტულ შედეგს მოიტანს საგარეო აქტიურობა.

პუტინთან კონტაქტი თავისთავად ვერ უზრუნველყოფს საერთაშორისო გავლენის აღდგენას ან გაძლიერებას. ამიტომ საჯარო განცხადებებთან ერთად უნდა დავაკვირდეთ შემდგომ მოლაპარაკებებსა და რეალურ გადაწყვეტილებებს.

 

                                                                                                                                                                 ჟურნალისტი: ლევან ჭითანავა

                                                                                                                       რესპონდენტი: ანალიტიკოსი, მირიან მირიანაშვილი