სტამბოლი –  ისტორიულად ცნობილი როგორც კონსტანტინოპოლი და ბიზანტიონი – თურქეთის უდიდესი და ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქია, რომელიც ქვეყნის ეკონომიკურ, კულტურულ და ისტორიულ ცენტრს წარმოადგენს. ეს არის უნიკალური ტრანსკონტინენტური მეგაპოლისი ევრაზიაში, რომელიც ბოსფორის სრუტის გასწვრივ, მარმარილოსა და შავი ზღვის სანაპიროზე მდებარეობს.

ქალაქის კომერციული და ისტორიული გული ევროპულ ნაწილშია მოქცეული, ხოლო მოსახლეობის დაახლოებით მესამედი აზიურ ნაწილში ცხოვრობს. მოსახლეობის რაოდენობით სტამბოლი მსოფლიოს მე-5 უდიდესი ქალაქი და ევროპის ყველაზე დიდი მეტროპოლიაა, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში განიხილება, როგორც ხიდი დასავლეთსა და აღმოსავლეთს შორის.

ძვ. წ. 660 წლამდე, სარაიბურნუს კონცხზე დაარსებული ქალაქი ბიზანტიონის სახელით, მსოფლიო ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ადგილი გახდა.

ახ. წ. 330 წელს, კონსტანტინოპოლის სახელით აღდგენილი ქალაქი თითქმის თექვსმეტი საუკუნის განმავლობაში უმძლავრესი იმპერიების პოლიტიკურ ცენტრს წარმოადგენდა:

  • რომისა და ბიზანტიის იმპერია (330-1204 და 1261-1453 წწ.)

  • ლათინთა იმპერია (1204-1261 წწ.)

  • ოსმალეთის იმპერია (1453-1922 წწ.)

რომისა და ბიზანტიის მმართველობის პერიოდში ქალაქი უდიდეს როლს თამაშობდა ქრისტიანობის გავრცელებაში, სანამ 1453 წელს ოსმალები აიღებდნენ მას და ისლამური სამყაროს მთავარ დასაყრდენად და ოსმალეთის ხალიფატის დედაქალაქად აქცევდნენ.

საუკუნეების განმავლობაში ქალაქმა არაერთი სახელი გამოიცვალა, რომელთაგან თითოეული კონკრეტულ ისტორიულ ეპოქასა და კულტურას უკავშირდება:

ისტორიული სახელიწარმოშობის პერიოდიმნიშვნელობა და ისტორია
ბიზანტიონი (Βυζάντιον)ძვ. წ. 660 წელიდაარქვეს მეგარიელმა კოლონისტებმა თავიანთი ლეგენდარული ლიდერის, მეფე ბიზასის პატივსაცემად.
კონსტანტინოპოლიახ. წ. 330 წელინიშნავს „კონსტანტინეს ქალაქს“. იმპერატორმა კონსტანტინე დიდმა მას „ახალი რომიც“ უწოდა, თუმცა ამ სახელით ვერ დამკვიდრდა.
ისლამბოლიXV საუკუნიდანნიშნავს „ისლამის ქალაქს“. გამოიყენებოდა ოსმალეთის ხანაში, ხალხური ეტიმოლოგიით და ამოტვიფრული იყო მონეტებზეც.
სტამბოლი (İstanbul)ოფიციალურად 1928 წლიდანმომდინარეობს შუა საუკუნეების ბერძნული ფრაზიდან „εἰς τὴν Πόλιν“ (ის ტიმ ბოლინ), რაც ნიშნავს „ქალაქში“.

 როგორ იქცა ფრაზა „ქალაქში“ სტამბოლად?

ბერძნულ ფრაზას – „εἰς τὴν Πόλιν“ (ის ტიმ ბოლინ), ადგილობრივი მოსახლეობა კონსტანტინოპოლის მიმართ იყენებდა. ეს დასტურს აძლევდა ქალაქის უნიკალურ სტატუსს, რადგან ის რეგიონში ერთადერთი უმსხვილესი და უმნიშვნელოვანესი ცენტრი იყო – ხალხისთვის ის იყო უბრალოდ „ქალაქი“. ოსმალეთის სამყაროში მის დიდ მნიშვნელობას გამოხატავდა კიდევ ერთი არაფორმალური სახელი „დერ საადეტი“ (Der Saadet), რაც „კეთილდღეობის კარიბჭეს“ ნიშნავს.

საერთაშორისო დონეზე სახელწოდება სტამბოლი (İstanbul) საბოლოოდ და ექსკლუზიურად მხოლოდ მას შემდეგ დამკვიდრდა, რაც თურქეთმა 1928 წელს ლათინური ანბანი მიიღო და ოფიციალურად მოუწოდა სხვა ქვეყნებს, უარი ეთქვათ ძველი დასავლური დასახელების – კონსტანტინოპოლის გამოყენებაზე.