ეგვიპტეში, ნილოსის დელტაში, არქეოლოგებმა ფარაონ რამსეს II-ის დაახლოებით 3 200 წლის წინანდელი ორი კოლოსალური ქანდაკების ფრაგმენტები აღმოაჩინეს. აღმოჩენა სოფელ ბეჰბეით ელ-ჰაგარში ადგილობრივი ფერმერის მიერ მიწის დამუშავებისას შენიშნულ ქვის ბლოკს უკავშირდება.
გავრცელებული ინფორმაციით, ფერმერმა უჩვეულო ქვის ფრაგმენტის აღმოჩენის შემდეგ შესაბამის უწყებებს მიმართა. ადგილზე მისულმა სპეციალისტებმა არქეოლოგიური სამუშაოები დაიწყეს, რის შედეგადაც ძველი ეგვიპტის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მმართველის ქანდაკებების ნაწილები გამოავლინეს.
ეგვიპტის ტურიზმისა და სიძველეთა სამინისტროს ინფორმაციით, აღმოჩენილ არტეფაქტებს შორისაა რამსეს II-ის ქანდაკების თავი, რომლის სიმაღლე დაახლოებით 1,6 მეტრია. ფარაონს თავზე ორმაგი გვირგვინი ადგას, რომელიც ძველ ეგვიპტეში ზემო და ქვემო ეგვიპტის ერთიან ძალაუფლებას განასახიერებდა.
არქეოლოგების წინასწარი შეფასებით, ქანდაკების სრული სიმაღლე კვარცხლბეკის ჩათვლით დაახლოებით 8,5 მეტრს აღწევდა.
გათხრებისას ასევე გამოვლინდა მეორე ქანდაკების დაახლოებით 2,4 მეტრის სიგრძის ფრაგმენტი. სპეციალისტების ყურადღება მიიპყრო სახის ნაკვთების შენარჩუნების ხარისხმა, რაც ძველი ეგვიპტის ქანდაკების ხელოვნებისა და სამეფო გამოსახულებების შესწავლისთვის მნიშვნელოვანია.
აღმოჩენილ ნივთებს შორისაა ვარდისფერი გრანიტის ბლოკიც, რომელზეც იეროგლიფური წარწერებია ამოკვეთილი. წარწერები რამსეს II-ის სამეფო ტიტულებს უკავშირდება და შესაძლოა დამატებითი ინფორმაცია მიაწოდოს მეცნიერებს ძეგლების თავდაპირველი დანიშნულებისა და ისტორიული გარემოს შესახებ.
რატომ არის მნიშვნელოვანი აღმოჩენა?
რამსეს II ძველი ეგვიპტის XIX დინასტიის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ფარაონი იყო. ის დაახლოებით ძვ. წ. 1279-1213 წლებში მეფობდა და მისი მმართველობა მასშტაბური სამშენებლო პროექტებით, სამხედრო კამპანიებითა და მონუმენტური ქანდაკებებით გამოირჩეოდა.
მისი მმართველობის პერიოდში ეგვიპტის სხვადასხვა რეგიონში აშენდა ტაძრები და აღიმართა კოლოსალური ქანდაკებები, რომლებიც ფარაონის ძალაუფლებასა და რელიგიურ მნიშვნელობას გამოხატავდა.
ნილოსის დელტაში აღმოჩენილი ფრაგმენტები მკვლევრებს შესაძლებლობას აძლევს, მეტი ინფორმაცია მიიღონ იმ ისტორიული ნაგებობებისა და სამეფო მონუმენტების შესახებ, რომლებიც ამ ტერიტორიაზე ძველი ეგვიპტის პერიოდში არსებობდა.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იეროგლიფური წარწერების შესწავლა, რადგან მათი საშუალებით შესაძლოა დადგინდეს ძეგლების შექმნის გარემოებები და მათი კავშირი კონკრეტულ რელიგიურ თუ სამეფო კომპლექსთან.
ფერმერის როლი არქეოლოგიურ აღმოჩენაში
აღმოჩენის ერთ-ერთი გამორჩეული გარემოება ადგილობრივი ფერმერის მონაწილეობაა.
მიწის დამუშავებისას აღმოჩენილი ქვის ბლოკის შესახებ შესაბამისი უწყებების ინფორმირებამ სპეციალისტებს საშუალება მისცა, არქეოლოგიური სამუშაოები პროფესიული მეთოდებით ჩაეტარებინათ.
კულტურული მემკვიდრეობის სპეციალისტებისთვის მსგავსი შემთხვევები განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან შემთხვევით აღმოჩენილი არტეფაქტების თვითნებურმა გადაადგილებამ ან დაზიანებამ შესაძლოა გაანადგუროს ინფორმაცია მათი თავდაპირველი მდებარეობისა და ისტორიული კონტექსტის შესახებ.
რა იქნება კვლევის შემდეგი ეტაპი?
არქეოლოგების წინაშე რამდენიმე ამოცანა დგას: ქანდაკებების ფრაგმენტების დეტალური დოკუმენტირება, იეროგლიფური წარწერების შესწავლა, აღმოჩენილი ნაწილების კონსერვაცია და მათი თავდაპირველი მდებარეობის დადგენა.
შემდგომმა კვლევებმა შესაძლოა აჩვენოს, რომელ ნაგებობას ეკუთვნოდა ქანდაკებები და რა დანიშნულება ჰქონდა ამ ტერიტორიას რამსეს II-ის მმართველობის პერიოდში.
მიუხედავად იმისა, რომ რამსეს II-ის ეპოქიდან მრავალი მონუმენტური ძეგლია შემორჩენილი, თითოეული ახალი აღმოჩენა მეცნიერებს დამატებით ინფორმაციას აწვდის ძველი ეგვიპტის პოლიტიკური, რელიგიური და კულტურული ისტორიის შესახებ.