საფრანგეთში, 5 ნოემბერს, პროფკავშირების ორგანიზებით მასშტაბური საპროტესტო აქციები და ეროვნული გაფიცვა იმართება. დემონსტრანტები ხელფასებისა და პენსიების გაზრდას, ცხოვრების გაძვირების წინააღმდეგ ზომების მიღებას და საჯარო მომსახურების დაფინანსების გაუმჯობესებას მოითხოვენ. ხელისუფლებამ ქვეყნის მასშტაბით 70 ათასი პოლიციელი და ჟანდარმი მობილიზება მოახდინა.
საფრანგეთში საპროტესტო მოძრაობა ახალ ეტაპზე გადავიდა. რამდენიმე კვირის განმავლობაში სტუდენტებისა და მოსწავლეების გამოსვლებს, ასევე ცხოვრების გაძვირებით უკმაყოფილო მოქალაქეების აქციებს, ქვეყნის წამყვანი პროფკავშირების მიერ ორგანიზებული გაფიცვა შეუერთდა.
5 ნოემბრის მობილიზაციაში მონაწილეობას იღებენ როგორც საჯარო, ისე კერძო სექტორის დასაქმებულები. გაფიცვისკენ მოწოდება გაავრცელეს საფრანგეთის ხუთმა გავლენიანმა პროფკავშირულმა გაერთიანებამ – CFDT-მ, CGT-მ, FO-მ, UNSA-მ და FSU-მ.
აქციები პარიზსა და საფრანგეთის სხვა ქალაქებშია დაგეგმილი. ორგანიზატორები ხელისუფლებისგან კონკრეტულ სოციალურ და ეკონომიკურ გადაწყვეტილებებს მოითხოვენ.
საფრანგეთის ხელისუფლების წინასწარი შეფასებით, ქვეყნის მასშტაბით საპროტესტო აქციებში მონაწილეობა შესაძლოა ასიათასობით ადამიანმა მიიღოს. უსაფრთხოების სამსახურები 500-დან 700 ათასამდე დემონსტრანტის გამოსვლას ვარაუდობდნენ, პარიზში კი დამატებით 40-დან 80 ათასამდე მონაწილის მობილიზებას ელოდნენ.
ეს წინასწარი პროგნოზებია და არა აქციების მონაწილეთა საბოლოოდ დადასტურებული რაოდენობა.
რას ითხოვენ პროფკავშირები?
საპროტესტო მოძრაობის მთავარი მიზეზი მოქალაქეთა მსყიდველუნარიანობის შემცირებისა და სოციალური უთანასწორობის შესახებ არსებული უკმაყოფილებაა.
პროფკავშირების მოთხოვნები რამდენიმე ძირითად მიმართულებას მოიცავს: ხელფასებისა და მინიმალური ანაზღაურების გაზრდას, პენსიების გადახედვას, საჯარო სექტორში დასაქმებულთა ანაზღაურების გაუმჯობესებას, სამუშაო ადგილების დაცვასა და განათლებისა და ჯანდაცვის სისტემებისთვის დამატებითი ფინანსური რესურსების გამოყოფას.
ორგანიზატორები ასევე მოითხოვენ საგადასახადო პოლიტიკის გადახედვას, მათ შორის მაღალი ქონებისა და კაპიტალიდან მიღებული შემოსავლების უფრო მეტად დაბეგვრას.
მათი შეფასებით, ცხოვრების გაძვირების პირობებში დასაქმებულთა და პენსიონერთა შემოსავლები საკმარისად სწრაფად არ იზრდება, ხოლო საჯარო მომსახურების დაფინანსება მოსახლეობის საჭიროებებს ვერ პასუხობს.
პროფკავშირები აცხადებენ, რომ მთავრობასთან მოლაპარაკებებმა ამ დრომდე სასურველი შედეგი ვერ გამოიღო.
პროფკავშირების პოზიცია – მოლაპარაკებების ნაცვლად გაფიცვა
21 ოქტომბერს პროფკავშირების წარმომადგენლები საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრ სებასტიენ ლეკორნიუს შეხვდნენ. შეხვედრა დაახლოებით ორსაათ-ნახევარს გაგრძელდა, თუმცა პროფკავშირების ლიდერებმა მისი შედეგები არასაკმარისად შეაფასეს.
CGT-ის გენერალური მდივნის, სოფი ბინეს განცხადებით, შეხვედრაზე ხელისუფლებას პროფკავშირების ძირითადი მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად კონკრეტული ზომები არ წარუდგენია.
ბინემ დასაქმებულებს გაფიცვის გაფართოებისკენ მოუწოდა და განაცხადა, რომ სოციალური მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად პროტესტის ახალი ეტაპი აუცილებელი გახდა.
CFDT-ის ხელმძღვანელმა მარილიზ ლეონმაც ხელისუფლებისგან სოციალური პრობლემების მოგვარების კონკრეტული გადაწყვეტილებები მოითხოვა.
5 ნოემბერს ლეონმა განაცხადა, რომ დაახლოებით 800 ათასი ადამიანის მონაწილეობას პროფკავშირები მნიშვნელოვან წარმატებად შეაფასებდნენ.
პროფკავშირების წარმომადგენელთა განცხადებით, მათი მიზანია ხელისუფლებასა და დამსაქმებლებთან მოლაპარაკებებში დასაქმებულთა პოზიციების გაძლიერება და არა მხოლოდ ერთდღიანი საპროტესტო აქციის გამართვა.
ხელისუფლების პოზიცია – დიალოგი და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვა
საფრანგეთის მთავრობა აცხადებს, რომ სოციალური საკითხების განხილვისა და პროფკავშირებთან დიალოგის შესაძლებლობა არსებობს.
21 ოქტომბრის შეხვედრის შემდეგ ქრისტიანული პროფკავშირების კონფედერაციის, CFTC-ის ხელმძღვანელმა სირილ შაბანიემ აღნიშნა, რომ პრემიერ-მინისტრმა მინიმალური ხელფასის გაზრდის საკითხზე მსჯელობის გაგრძელებისთვის მზადყოფნა გამოხატა.
მისი განცხადებით, ლეკორნიუმ ამ მიმართულებით მუშაობის დაჩქარების სურვილიც დააფიქსირა.
ამასთან, მთავრობასა და პროფკავშირებს შორის შეთანხმება ძირითად მოთხოვნებზე მიღწეული არ არის.
საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა, ოქტომბრის საპროტესტო აქციების დროს მომხდარი ძალადობის შემდეგ, სამართალდარღვევებზე მკაცრი რეაგირების აუცილებლობაზე ისაუბრა.
ხელისუფლების პოზიციით, მოქალაქეებს მშვიდობიანი პროტესტისა და გაფიცვის უფლება აქვთ, თუმცა დაუშვებელია ძალადობა, ქონების დაზიანება და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების ხელყოფა.
70 ათასი სამართალდამცველი – უსაფრთხოების გაძლიერებული ზომები
საფრანგეთის შინაგან საქმეთა მინისტრმა ლორან ნუნიესმა 4 ნოემბერს გამართულ პრესკონფერენციაზე განაცხადა, რომ 5 ნოემბრის აქციების დროს ქვეყნის მასშტაბით 70 ათასი პოლიციელი და ჟანდარმი იქნება მობილიზებული.
შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, ხელისუფლება 220-ზე მეტ საჯარო საპროტესტო ღონისძიებას ელოდება.
უსაფრთხოების ღონისძიებები მოიცავს სპეციალური საპოლიციო დანაყოფების, ჯავშანტექნიკის, წყლის ჭავლის მანქანების, ვერტმფრენებისა და დრონების გამოყენების შესაძლებლობას.
შინაგან საქმეთა სამინისტროს განმარტებით, განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა ძალადობრივი ჯგუფების შესაძლო მოქმედებების აღკვეთას.
მინისტრის განცხადებით, სამართალდამცველების უპირველესი ამოცანაა მშვიდობიანი დემონსტრაციების უსაფრთხოდ ჩატარება.
ამასთან, ხელისუფლება აფრთხილებს მონაწილეებს, რომ ძალადობის, მაღაზიების დარბევისა და სახელმწიფო თუ კერძო ქონების დაზიანების შემთხვევაში პოლიცია შესაბამის ზომებს მიიღებს.
პარიზში ხელისუფლებამ არ დაუშვა პროფკავშირების მიერ თავდაპირველად მოთხოვნილი მარშრუტი ბასტილიის მოედნიდან კონკორდის მოედნამდე. სანაცვლოდ, აქციისთვის ნებადართული გახდა მარშრუტი რესპუბლიკის მოედნიდან ნაციის მოედნამდე.
შინაგან საქმეთა სამინისტრო ამ გადაწყვეტილებას უსაფრთხოების რისკებით ხსნის.
რატომ დაიწყო საპროტესტო მოძრაობა?
საფრანგეთში სოციალური უკმაყოფილების ახალი ტალღა თავდაპირველად განათლების სისტემის პრობლემებს უკავშირდებოდა.
სკოლის მოსწავლეები და სტუდენტები სასწავლო დაწესებულებების არასაკმარის დაფინანსებას, შენობების მდგომარეობას, მასწავლებელთა დეფიციტსა და განათლებაზე ხელმისაწვდომობის პრობლემებს აპროტესტებდნენ.
მოგვიანებით საპროტესტო მოძრაობას შეუერთდნენ ცხოვრების გაძვირებითა და ეკონომიკური უთანასწორობით უკმაყოფილო მოქალაქეები, მათ შორის „ყვითელი ჟილეტების“ მოძრაობის წარმომადგენლები.
17 ოქტომბრის აქციების დროს საფრანგეთის რამდენიმე ქალაქში ძალადობრივი დაპირისპირებები, ქონების დაზიანებისა და მაღაზიების დარბევის შემთხვევები დაფიქსირდა.
24 და 31 ოქტომბერს საპროტესტო გამოსვლები გაგრძელდა, თუმცა მონაწილეთა რაოდენობის შესახებ ორგანიზატორებისა და ხელისუფლების შეფასებები ერთმანეთისგან განსხვავდებოდა.
სწორედ ამ მოვლენების შემდეგ გადაწყვიტეს პროფკავშირებმა, 5 ნოემბერს ერთობლივი ეროვნული მობილიზაცია მოეწყოთ.
„ყვითელი ჟილეტების“ პოზიცია – პროტესტის გაგრძელების მოწოდება
საპროტესტო მოძრაობის გაფართოების მომხრეა „ყვითელი ჟილეტების“ კოორდინაციაც.
მოძრაობის წარმომადგენელი ბენჟამენ ბალი აცხადებს, რომ მხოლოდ პროფკავშირული აქციები ხელისუფლების პოლიტიკის შესაცვლელად საკმარისი არ არის და საჭიროა მოქალაქეთა სხვადასხვა ჯგუფის ერთობლივი მოქმედება.
მისი შეფასებით, საპროტესტო მოძრაობამ უნდა გააერთიანოს დასაქმებულები, სტუდენტები, პენსიონერები და ცხოვრების გაძვირებით უკმაყოფილო სხვა მოქალაქეები.
მოძრაობის წარმომადგენლები 6 ნოემბერს გაფიცვებისა და ბლოკირების გაგრძელებისკენ, ხოლო 7 ნოემბერს ახალი დემონსტრაციების გამართვისკენ მოუწოდებენ.
ამასთან, პროფკავშირებისა და „ყვითელი ჟილეტების“ წარმომადგენლების მოთხოვნები და მოქმედების ფორმები ყველა საკითხში იდენტური არ არის.
როგორ აისახება გაფიცვა ყოველდღიურ ცხოვრებაზე?
გაფიცვამ უკვე გამოიწვია შეფერხებები საფრანგეთის სხვადასხვა საჯარო მომსახურებაში.
საფრანგეთის სახელმწიფო სარკინიგზო კომპანია SNCF-ის წინასწარი ინფორმაციით, შეფერხებები მოსალოდნელი იყო რეგიონულ და პარიზის მიმდებარე სარკინიგზო ხაზებზე, ხოლო ჩქაროსნული მატარებლების მოძრაობაზე შედარებით მცირე გავლენა ივარაუდებოდა.
გაფიცვისკენ მოწოდებები გავრცელდა განათლების, ჯანდაცვის, საფოსტო და ენერგეტიკის სექტორებშიც.
საფრანგეთის განათლების სამინისტროს მონაცემებით, დაწყებითი განათლების სექტორში გაფიცვაში დასაქმებულთა 17,54% მონაწილეობდა.
პირველად, გაფიცვისკენ ერთობლივი მოწოდება გაავრცელეს სახელმწიფოსთან კონტრაქტით მომუშავე კერძო საგანმანათლებლო დაწესებულებების პროფკავშირებმაც.
რა შეიძლება მოჰყვეს დღევანდელ აქციებს?
5 ნოემბრის მობილიზაციის შედეგები დამოკიდებული იქნება მონაწილეთა რაოდენობაზე, გაფიცვის მასშტაბზე, საზოგადოებრივი წესრიგის მდგომარეობასა და ხელისუფლებასა და პროფკავშირებს შორის შემდგომ მოლაპარაკებებზე.
პროფკავშირები აცხადებენ, რომ სოციალური მოთხოვნების დაკმაყოფილებამდე ზეწოლის გაგრძელებას გეგმავენ. მთავრობა კი, ერთი მხრივ, მოლაპარაკებებისთვის მზადყოფნაზე მიუთითებს, მეორე მხრივ კი, უსაფრთხოების მკაცრი ზომების აუცილებლობას უსვამს ხაზს.
ამ დროისთვის საბოლოოდ არ არის ცნობილი, რამდენი ადამიანი მიიღებს მონაწილეობას 5 ნოემბრის აქციებში ქვეყნის მასშტაბით და რა შედეგით დასრულდება ეროვნული გაფიცვა.
საფრანგეთში მიმდინარე საპროტესტო მოძრაობა სოციალური და ეკონომიკური პოლიტიკის გარშემო არსებულ უთანხმოებას ასახავს. მისი მონაწილეები სახელმწიფოსგან ცხოვრების პირობების გაუმჯობესებას მოითხოვენ, ხელისუფლება კი სოციალური მოთხოვნების განხილვის პარალელურად საზოგადოებრივი წესრიგისა და უსაფრთხოების დაცვის აუცილებლობაზე ამახვილებს ყურადღებას.
წყაროები:
boursorama.com
interieur.gouv.fr
fr.euronews.com
lemonde.fr
www.afp.com