ისრაელის პრეზიდენტმა იცხაკ ჰერცოგმა ახალი მთავრობის ფორმირება ყოფილი სამხედრო მეთაურის, გადი აიზენკოტისთვის მინდობა გადაწყვიტა. ამის შესახებ Reuters იუწყება.
გადაწყვეტილება 27 ოქტომბერს გამართული საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ მიიღეს, რომლის შედეგადაც ვერც პრემიერ-მინისტრ ბენიამინ ნეთანიაჰუს კოალიციამ და ვერც მისმა პოლიტიკურმა ოპონენტებმა საპარლამენტო უმრავლესობის მოპოვება ვერ შეძლეს.
პრეზიდენტის ადმინისტრაციის განცხადებით, აიზენკოტი პრეზიდენტის რეზიდენციაში 8 ნოემბერს მივა, სადაც მთავრობის ფორმირების ოფიციალურ მანდატს მიიღებს.
„პრეზიდენტმა ჰერცოგმა გადი აიზენკოტი პრეზიდენტის რეზიდენციაში მიიწვია, სადაც მას მთავრობის ფორმირება დაევალება“, – განაცხადა პრეზიდენტის პრესსპიკერმა.
გადი აიზენკოტმა სოციალურ ქსელ X-ში დაწერა, რომ ქვეყანაში ეროვნული საგანგებო მთავრობის შექმნის დრო დადგა.
„ახლა ეროვნული საგანგებო მთავრობის ფორმირების დროა. ყველაფერს გავაკეთებ, რათა ამ პასუხისმგებლობის ღირსნი ვიყოთ“, – აღნიშნა მან.
არჩევნების შედეგები და პოლიტიკური ჩიხი
27 ოქტომბრის არჩევნებში ყველაზე მეტი, 27 მანდატი ნეთანიაჰუს პარტია „ლიკუდმა“ მოიპოვა. თუმცა მისმა რელიგიურ-ნაციონალისტურმა კოალიციამ 120-ადგილიან ქნესეთში ჯამში მხოლოდ 53 მანდატი მიიღო, რაც საპარლამენტო უმრავლესობის შესაქმნელად აუცილებელ 61 ადგილს ჩამორჩება.
გადი აიზენკოტის პარტია „იაშარი“ 21 მანდატით მეორე ადგილზე გავიდა, ხოლო მისი პოლიტიკური ბლოკი, რომელიც ოთხ პარტიას აერთიანებს, ჯამში 48 მანდატს ფლობს.
ამასთან, ისრაელის არაბული მოსახლეობის წარმომადგენელმა ორმა პარტიამ არჩევნებში უპრეცედენტო შედეგს მიაღწია და 19 ადგილი მოიპოვა.
მიუხედავად იმისა, რომ აიზენკოტი არაბულ პარტიებთან კოალიციის შექმნას გამორიცხავს, მათმა ლიდერებმა მთავრობის ფორმირების უფლების პირველ რიგში მისთვის მინიჭებას დაუჭირეს მხარი.
შედეგად, აიზენკოტმა პრეზიდენტთან კონსულტაციებისას ყველაზე მეტი მხარდაჭერა მიიღო.
აიზენკოტს მთავრობის შესაქმნელად 28 დღე ექნება
ისრაელის კანონმდებლობის თანახმად, აიზენკოტს სამთავრობო კოალიციის ჩამოსაყალიბებლად თავდაპირველად 28 დღე მიეცემა. საჭიროების შემთხვევაში ეს ვადა კიდევ 14 დღით შეიძლება გაგრძელდეს.
Reuters-ის ინფორმაციით, განიხილება რამდენიმე შესაძლო სცენარი, მათ შორის უმცირესობის მთავრობის შექმნა არაბული პარტიების საპარლამენტო მხარდაჭერით, ულტრაორთოდოქსულ პარტიებთან თანამშრომლობა ან ნეთანიაჰუსთან ეროვნული ერთიანობის მთავრობის ფორმირება.
თუმცა ანალიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ თითოეული ვარიანტის განხორციელებას მნიშვნელოვანი პოლიტიკური წინააღმდეგობები ახლავს.
თუ აიზენკოტი მთავრობის შექმნას ვერ შეძლებს, პრეზიდენტს შესაძლებლობა ექნება, მანდატი სხვა კანდიდატს გადასცეს. საბოლოოდ, თუ დაახლოებით 100-დღიანი პროცესი უშედეგოდ დასრულდება, ქვეყანაში შესაძლოა ახალი საპარლამენტო არჩევნები დაინიშნოს.
ვინ არის გადი აიზენკოტი?
66 წლის გადი აიზენკოტი ისრაელის თავდაცვის ძალების ყოფილი გენერალური შტაბის უფროსია, რომელიც პოლიტიკაში 2022 წელს ჩაერთო.
2023 წლის 7 ოქტომბერს ისრაელზე „ჰამასის“ თავდასხმის შემდეგ ის გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ნეთანიაჰუს ომის დროინდელი კაბინეტის წევრი იყო, თუმცა მოგვიანებით ოპოზიციაში დაბრუნდა.
აიზენკოტი ნეთანიაჰუს ღიად აკრიტიკებს, მათ შორის ღაზაში სამხედრო ოპერაციების მართვის გამო. მას არაერთხელ განუცხადებია, რომ ნეთანიაჰუს ხელმძღვანელობით შექმნილ მთავრობაში მონაწილეობას არ მიიღებს.
ყოფილი სამხედრო მეთაური ასევე აკრიტიკებს დასავლეთ სანაპიროზე პალესტინელების წინააღმდეგ ისრაელელი ახალმოსახლეების ძალადობას და ეწინააღმდეგება ნეთანიაჰუს ულტრამემარჯვენე მოკავშირეებს, იტამარ ბენ-გვირსა და ბეცალელ სმოტრიჩს.
აიზენკოტის პოლიტიკური კარიერა მის პირად ტრაგედიასაც უკავშირდება. 2023 წლის შემდეგ ღაზაში მიმდინარე საბრძოლო მოქმედებების დროს მისი ვაჟი და ორი ძმისშვილი დაიღუპნენ.
თუ აიზენკოტი მთავრობის ფორმირებას შეძლებს, ის ისრაელის პირველი პრემიერ-მინისტრი გახდება მიზრაჰი ებრაული თემიდან, რომლის წარმომადგენელთა ისტორიული ფესვები ახლო აღმოსავლეთსა და ჩრდილოეთ აფრიკას უკავშირდება.
ამ ეტაპზე უცნობია, შეძლებს თუ არა აიზენკოტი აუცილებელი საპარლამენტო მხარდაჭერის მოპოვებას. ისრაელში ახალი მთავრობის ფორმირების საკითხზე პოლიტიკური კონსულტაციები მომდევნო კვირებშიც გაგრძელდება.