უკრაინის პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი 12 ნოემბერს დუბლინში აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის წარმომადგენლებს, ჯარედ კუშნერსა და სტივ უიტკოფს შეხვდა. შეხვედრა მას შემდეგ გაიმართა, რაც ამერიკელი დიპლომატები მოსკოვში რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინს ესაუბრნენ. მხარეებმა აბუ-დაბიში გამართული სამშვიდობო მოლაპარაკებების შედეგები, სამხედრო ტყვეების ფართომასშტაბიანი გაცვლა, ევროპელი წარმომადგენლების მოლაპარაკებებში ჩართვა და ომის დასრულების შესაძლო პირობები განიხილეს.
დუბლინის შეხვედრა უკრაინის ომის დასრულებისკენ მიმართული ახალი დიპლომატიური მცდელობის ნაწილია. მიუხედავად იმისა, რომ სამმხრივ მოლაპარაკებებში საბოლოო სამშვიდობო შეთანხმება ვერ შედგა, უკრაინული და ამერიკული მხარეები რამდენიმე მიმართულებით მიღწეულ პროგრესზე საუბრობენ.
ამასთან, მთავარ საკითხებზე, უკრაინის ტერიტორიების მომავალზე, უსაფრთხოების გარანტიებსა და ევროპის უსაფრთხოების სისტემაზე, კიევსა და მოსკოვს შორის მნიშვნელოვანი უთანხმოებები კვლავ არსებობს.
რა მოხდა დუბლინში – შეხვედრის მთავარი შედეგები
ზელენსკისა და ამერიკელი წარმომადგენლების შეხვედრა 12 ნოემბრის საღამოს დუბლინის დასავლეთით, ბალდონელის სამხედრო აეროდრომზე გაიმართა. უკრაინის პრეზიდენტი ირლანდიაში ევროპული პოლიტიკური გაერთიანების სამიტში მონაწილეობის მისაღებად იმყოფებოდა.
შეხვედრას უკრაინის მთავარი მომლაპარაკებელი, საგარეო დაზვერვის სამსახურის ხელმძღვანელი რუსტემ უმეროვიც ესწრებოდა.
მოლაპარაკებების დასრულების შემდეგ ზელენსკიმ განაცხადა, რომ დიპლომატიური პროცესის განახლებას რამდენიმე კონკრეტული შედეგი მოჰყვა.
პირველი სამხედრო ტყვეების გაცვლის შესახებ მიღწეული შეთანხმებაა. უკრაინის პრეზიდენტის განცხადებით, ამერიკელმა წარმომადგენლებმა მას აცნობეს, რომ იგეგმება რუსეთსა და უკრაინას შორის ტყვეების ყველაზე მასშტაბური გაცვლა.
ზელენსკიმ განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა ამ შეთანხმების ჰუმანიტარულ მნიშვნელობაზე და აღნიშნა, რომ ტყვეების დაბრუნება უკრაინული ოჯახებისთვის უმნიშვნელოვანესი შედეგი იქნება.
თუმცა გაცვლის ზუსტი მასშტაბი, თარიღი და მონაწილეთა რაოდენობა საჯაროდ ჯერ არ დაზუსტებულა.
მეორე მნიშვნელოვანი შედეგი სამშვიდობო მოლაპარაკებებში ევროპის უშუალო მონაწილეობის საკითხს უკავშირდება.
ზელენსკის განცხადებით, მომდევნო შეხვედრაზე ევროპელი წარმომადგენლები უშუალოდ მოლაპარაკების მაგიდასთან იქნებიან და არა მხოლოდ პარალელურ კონსულტაციებში მიიღებენ მონაწილეობას.
უკრაინის პრეზიდენტის შეფასებით, ეს აუცილებელია, რადგან მიმდინარე ომი უშუალოდ ევროპის უსაფრთხოებას ეხება.
მესამე შედეგი მოლაპარაკებების გაგრძელების შესახებ შეთანხმებაა. ამერიკელმა წარმომადგენლებმა დაადასტურეს, რომ ახალი რაუნდი იგეგმება, თუმცა მისი ზუსტი თარიღი და ადგილი ჯერ არ გამოუცხადებიათ.
კუშნერის განცხადება – პუტინთან შეხვედრა პროდუქტიული იყო
დუბლინში გამართული შეხვედრის შემდეგ ჯარედ კუშნერმა ჟურნალისტებს განუცხადა, რომ ზელენსკისთან საუბარი ნაყოფიერი იყო.
მან დადებითად შეაფასა მოსკოვში რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინთან გამართული მოლაპარაკებებიც და აღნიშნა, რომ საუბარი დეტალური და პროდუქტიული აღმოჩნდა.
კუშნერის განცხადებით, პუტინმა გამოთქვა მზადყოფნა, სცადოს ევროპელი წარმომადგენლების სამშვიდობო მოლაპარაკებებში ჩართვა.
ეს განცხადება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან აბუ-დაბის შეხვედრებზე რუსეთის დელეგაცია ევროპელების მონაწილეობის მიმართ სკეპტიკურ დამოკიდებულებას გამოხატავდა.
ამერიკელი წარმომადგენლის განმარტებით, ვაშინგტონი ცდილობს ისეთი მოლაპარაკების ფორმატის შექმნას, რომელშიც უკრაინის, რუსეთისა და ევროპის უსაფრთხოების საკითხები ერთიანად განიხილება.
კუშნერმა უკრაინის ომის შემდგომი ეკონომიკური აღდგენის პერსპექტივებზეც ისაუბრა. მისი შეფასებით, ქვეყნის აღდგენის შესაძლებლობები მნიშვნელოვანია, თუმცა კონკრეტული საინვესტიციო შეთანხმებების შესახებ ინფორმაცია არ გამოქვეყნებულა.
სტივ უიტკოფმა, თავის მხრივ, დაადასტურა, რომ მოლაპარაკებების ახალი რაუნდი იგეგმება.
ამერიკელი წარმომადგენლების ოპტიმისტური შეფასებები მიუთითებს დიპლომატიური პროცესის გაგრძელების სურვილზე, თუმცა არ ნიშნავს, რომ რუსეთსა და უკრაინას შორის ძირითადი პოლიტიკური წინააღმდეგობები უკვე გადაჭრილია.
რა მოხდა მანამდე – აბუ-დაბის მოლაპარაკებების შედეგები
დუბლინის შეხვედრას წინ უძღოდა 10-11 ნოემბერს აბუ-დაბიში გამართული სამმხრივი მოლაპარაკებები უკრაინის, რუსეთისა და აშშ-ის მონაწილეობით.
ეს იყო მოლაპარაკებების პირველი ასეთი რაუნდი თებერვლის შემდეგ.
შეხვედრების მთავარი საკითხები იყო ცეცხლის შესაძლო შეწყვეტა, ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის უსაფრთხოება, შავ ზღვაში ნაოსნობის პირობები, ტერიტორიული დავა და ომის შემდგომი უსაფრთხოების გარანტიები.
უკრაინის დელეგაციის ხელმძღვანელმა რუსტემ უმეროვმა განაცხადა, რომ მხარეებს შორის მნიშვნელოვანი განსხვავებები კვლავ არსებობს, თუმცა მოლაპარაკებების გაგრძელების შესაძლებლობაც გამოიკვეთა.
რუსეთის დელეგაციის ხელმძღვანელმა ვლადიმერ მედინსკიმ აღნიშნა, რომ მხარეებმა საკუთარი პოზიციები გაცვალეს და ზოგიერთ საკითხზე ურთიერთგაგებას მიაღწიეს, თუმცა სხვა მიმართულებებით უთანხმოება შენარჩუნდა.
ჯარედ კუშნერმა აბუ-დაბის შეხვედრები საწყის დადებით ნაბიჯად შეაფასა. მისი განცხადებით, რამდენიმე საკითხზე კომპრომისის შესაძლებლობა არსებობს, თუმცა საბოლოო გადაწყვეტილებების მისაღებად დამატებითი განხილვებია საჭირო.
აბუ-დაბის მოლაპარაკებების ერთ-ერთი მთავარი შედეგი სწორედ სამხედრო ტყვეების გაცვლის შესახებ შეთანხმება გახდა.
მიუხედავად ამისა, ცეცხლის სრულ შეწყვეტაზე, ტერიტორიულ საკითხებსა და საბოლოო სამშვიდობო შეთანხმებაზე გადაწყვეტილება არ მიღებულა.
მოსკოვის შეხვედრა – რა განიხილეს პუტინმა და ამერიკელმა წარმომადგენლებმა?
აბუ-დაბის მოლაპარაკებების შემდეგ კუშნერი და უიტკოფი მოსკოვში გაემგზავრნენ, სადაც 12 ნოემბერს რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინს შეხვდნენ.
შეხვედრის მიზანი სამმხრივ ფორმატში განხილული საკითხების გაგრძელება და იმ წინააღმდეგობების შეფასება იყო, რომლებიც საბოლოო შეთანხმებას აფერხებს.
მოსკოვისთვის ერთ-ერთი მთავარი საკითხი ევროპის უსაფრთხოების მომავალი სისტემაა.
რუსეთის ხელისუფლება მოითხოვს, რომ უკრაინაში ომის დასრულების შეთანხმება ნატოს გაფართოებისა და აღმოსავლეთ ევროპაში დასავლური სამხედრო ინფრასტრუქტურის საკითხებსაც შეეხოს.
პუტინი ეწინააღმდეგება უკრაინაში ევროპული სამხედრო ძალების განთავსებას, მათ შორის შესაძლო სამშვიდობო შეთანხმების შემდეგაც.
რუსეთის პრეზიდენტი ასევე ინარჩუნებს მოთხოვნებს უკრაინის იმ ტერიტორიების მიმართ, რომლებიც მოსკოვმა საკუთარ შემადგენლობაში გამოაცხადა, მიუხედავად იმისა, რომ მათი ანექსია საერთაშორისო საზოგადოების უმრავლესობას არ უღიარებია.
ამერიკელი წარმომადგენლების განცხადებით, მოსკოვში გამართული შეხვედრა დეტალური იყო და რამდენიმე მიმართულებით შემდგომი განხილვის შესაძლებლობა გამოიკვეთა.
თუმცა რუსეთის პრეზიდენტს ტერიტორიული მოთხოვნების შეცვლის ან უკრაინისთვის სასურველი უსაფრთხოების გარანტიების მიღების შესახებ საჯარო გადაწყვეტილება არ გამოუცხადებია.
უკრაინის პოზიცია – ტერიტორიული მთლიანობა და უსაფრთხოების გარანტიები
ზელენსკის ხელისუფლებისთვის სამშვიდობო შეთანხმების მთავარი პირობა უკრაინის სუვერენიტეტისა და უსაფრთხოების დაცვაა.
კიევი მიიჩნევს, რომ მხოლოდ ცეცხლის შეწყვეტა საკმარისი არ იქნება, თუ შეთანხმება რუსეთის მხრიდან ახალი თავდასხმის შეკავების მექანიზმებს არ მოიცავს.
უკრაინის მოთხოვნები უკავშირდება ძლიერი შეიარაღებული ძალების შენარჩუნებას, საერთაშორისო უსაფრთხოების გარანტიებს, დასავლელი პარტნიორების მხარდაჭერასა და სამხედრო დახმარების გაგრძელებას.
განსაკუთრებით რთული საკითხია დონბასის მომავალი.
რუსეთი უკრაინისგან მოითხოვს იმ ტერიტორიებიდან გასვლასაც, რომლებსაც ამჟამად უკრაინის შეიარაღებული ძალები აკონტროლებენ.
კიევი ამ მოთხოვნას ეწინააღმდეგება და აცხადებს, რომ ტერიტორიული საკითხები მხოლოდ პოლიტიკური გადაწყვეტილების საგანი არ არის , ისინი ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობასა და მოსახლეობის უსაფრთხოებასაც უკავშირდება.
10 ნოემბერს, აბუ-დაბის მოლაპარაკებების დაწყებისას, ზელენსკიმ აღნიშნა, რომ უკრაინის ტერიტორია არ შეიძლება მხოლოდ ფართობის ან კვადრატული კილომეტრების მიხედვით განიხილებოდეს.
მისი განცხადებით, საუბარია ადამიანებზე, მათ სახლებზე და ქვეყნის მომავალზე.
უკრაინა ასევე მოითხოვს, რომ შესაძლო შეთანხმების პირობები არ ზღუდავდეს ქვეყნის შესაძლებლობას, მომავალში საკუთარი უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად საერთაშორისო პარტნიორებთან ითანამშრომლოს.
რუსეთის პოზიცია – უსაფრთხოების ფართო შეთანხმება და ნატოს საკითხი
რუსეთის ხელისუფლება ომის დასრულების საკითხს ევროპის უსაფრთხოების სისტემის ცვლილებას უკავშირებს.
მოსკოვის მოთხოვნებს შორისაა უკრაინის ნატოში გაწევრიანების გამორიცხვა, დასავლური სამხედრო ინფრასტრუქტურის გაფართოების შეზღუდვა და რუსეთის ტერიტორიული მოთხოვნების გათვალისწინება.
რუსეთის დელეგაციამ აბუ-დაბის მოლაპარაკებების დროს განსაკუთრებული ყურადღება ევროპის უსაფრთხოების მომავალ სისტემაზე გაამახვილა.
ვლადიმერ მედინსკიმ ევროპელი წარმომადგენლების უშუალო მონაწილეობასთან დაკავშირებით თავდაპირველად სკეპტიკური პოზიცია გამოხატა და განაცხადა, რომ მოსკოვს ევროპული სახელმწიფოებისგან კონკრეტული სამშვიდობო წინადადებები არ მიუღია.
თუმცა დუბლინში კუშნერმა განაცხადა, რომ პუტინი მზად არის ევროპელების ჩართულობის შესაძლებლობა განიხილოს.
ამგვარად, მოლაპარაკებების ფორმატთან დაკავშირებით გარკვეული ცვლილება გამოიკვეთა, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ მოსკოვმა ევროპის უსაფრთხოების საკითხებზე საკუთარი ძირითადი მოთხოვნები შეცვალა.
ევროპის როლი – რატომ არის მისი მონაწილეობა მნიშვნელოვანი?
ევროპელი სახელმწიფოები უკრაინის უსაფრთხოების ერთ-ერთი მთავარი მხარდამჭერები არიან და შესაძლო სამშვიდობო შეთანხმების შესრულებაში მათ მნიშვნელოვანი როლი შეიძლება დაეკისროთ.
დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი, გერმანია, იტალია და ევროკავშირის ინსტიტუტები მოითხოვენ, რომ ევროპის უსაფრთხოების შესახებ გადაწყვეტილებები ევროპული სახელმწიფოების მონაწილეობის გარეშე არ მიიღებოდეს.
აბუ-დაბის მოლაპარაკებების დროს ევროპელი წარმომადგენლები ცალკეულ კონსულტაციებში მონაწილეობდნენ, თუმცა უშუალოდ რუსეთ-უკრაინა-აშშ-ის სამმხრივ ფორმატში არ იყვნენ ჩართული.
დუბლინის შეხვედრის შემდეგ ზელენსკიმ განაცხადა, რომ მომდევნო რაუნდში ეს ფორმატი შეიცვლება.
ევროპული მხარისთვის მნიშვნელოვანია უკრაინის უსაფრთხოების გარანტიების პრაქტიკული განხორციელება, რუსეთის მხრიდან ახალი სამხედრო აგრესიის შეკავება და ისეთი შეთანხმების თავიდან აცილება, რომელიც კონტინენტის უსაფრთხოებას დამატებით საფრთხეს შეუქმნის.
ამასთან, ევროპულ სახელმწიფოებს შორისაც არსებობს განსხვავებული მიდგომები იმის შესახებ, რა ფორმით უნდა განხორციელდეს უკრაინის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა ომის დასრულების შემდეგ.
დიპლომატიური პროცესის ქრონოლოგია
რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრა უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს დაიწყო. ომის პირველ თვეებში მოლაპარაკებები ბელარუსსა და თურქეთში გაიმართა, თუმცა საბოლოო შეთანხმება ვერ შედგა.
2025 წელს უკრაინისა და რუსეთის წარმომადგენლები თურქეთში კვლავ შეხვდნენ ერთმანეთს. ამ კონტაქტებმა სამხედრო ტყვეების გაცვლის მიმართულებით შედეგები გამოიღო, თუმცა ტერიტორიულ და უსაფრთხოების საკითხებზე შეთანხმება ვერ მოხერხდა.
2026 წლის დასაწყისში აშშ-ის შუამავლობით ახალი სამმხრივი მოლაპარაკებები გაიმართა, მაგრამ თებერვლის შემდეგ პროცესი შეფერხდა.
23 ოქტომბერს ზელენსკიმ განაცხადა, რომ უკრაინის, რუსეთისა და აშშ-ის წარმომადგენლები ნოემბრის პირველ ნახევარში აბუ-დაბიში შეხვედრაზე შეთანხმდნენ.
4 ნოემბერს უკრაინის პრეზიდენტმა კუშნერსა და უიტკოფთან დაახლოებით 90-წუთიანი საუბარი გამართა, რომლის დროსაც მომავალი მოლაპარაკებები და უკრაინის უსაფრთხოების გარანტიები განიხილეს.
10-11 ნოემბერს აბუ-დაბიში სამმხრივი მოლაპარაკებები გაიმართა. შეხვედრის შედეგად მხარეებმა სამხედრო ტყვეების ფართომასშტაბიანი გაცვლისა და დიალოგის გაგრძელების შესახებ განაცხადეს.
12 ნოემბერს ამერიკელი წარმომადგენლები მოსკოვში პუტინს შეხვდნენ, შემდეგ კი დუბლინში ზელენსკისთან გამართეს კონსულტაციები.
დუბლინის შეხვედრის შემდეგ ცნობილი გახდა, რომ მომდევნო სამშვიდობო მოლაპარაკებებში ევროპელი წარმომადგენლების უშუალო მონაწილეობაც იგეგმება.
რა რჩება გადაუჭრელი?
მიუხედავად ბოლო დღეების დიპლომატიური აქტიურობისა, მოლაპარაკებების ყველაზე რთული საკითხები კვლავ გადაუჭრელია.
პირველი წინააღმდეგობა ტერიტორიულ მოთხოვნებს უკავშირდება. მოსკოვი უკრაინისგან დამატებით დათმობებს მოითხოვს, კიევი კი მათ მიღებას ეწინააღმდეგება.
მეორე საკითხია უსაფრთხოების გარანტიები. უკრაინა მოითხოვს საერთაშორისო ვალდებულებებს, რომლებიც რუსეთის მხრიდან შესაძლო ახალი თავდასხმის შემთხვევაში ამოქმედდება.
მესამე წინააღმდეგობა ნატოსა და ევროპის უსაფრთხოების მომავალ სისტემას ეხება. რუსეთი დასავლური სამხედრო ინფრასტრუქტურის შეზღუდვას ითხოვს, ევროპელი სახელმწიფოები კი საკუთარი უსაფრთხოების საკითხებზე დამოუკიდებელი გადაწყვეტილებების მიღების უფლებას იცავენ.
მეოთხე საკითხია ცეცხლის შეწყვეტის თანმიმდევრობა. კიევი მიიჩნევს, რომ საბრძოლო მოქმედებების შეწყვეტა სამშვიდობო პროცესის აუცილებელი საწყისი ნაბიჯია, მოსკოვი კი უფრო ფართო პოლიტიკური პირობების წინასწარ შეთანხმებას მოითხოვს.
სწორედ ამ საკითხებზე მიღებული გადაწყვეტილებები განსაზღვრავს, შესაძლებელი იქნება თუ არა დროებითი შეთანხმებებიდან სრულფასოვან სამშვიდობო პროცესზე გადასვლა.
რა მოლოდინებია – შესაძლებელია თუ არა სამშვიდობო შეთანხმება?
დუბლინის შეხვედრის შემდეგ ყველაზე კონკრეტულ შედეგად სამხედრო ტყვეების ფართომასშტაბიანი გაცვლის შესახებ მიღწეული შეთანხმება და მოლაპარაკებებში ევროპელი წარმომადგენლების ჩართვის პერსპექტივა გამოიკვეთა.
ამასთან, ამერიკულმა მხარემ დაადასტურა, რომ მოლაპარაკებების ახალი რაუნდი გაიმართება.
ეს გარემოებები დიპლომატიური პროცესის გაგრძელების შესაძლებლობას ქმნის, თუმცა საბოლოო შეთანხმების მიღწევის გარანტიას არ იძლევა.
უახლოეს პერიოდში მნიშვნელოვანი იქნება რამდენიმე საკითხის გარკვევა: როდის და რა პირობებით განხორციელდება ტყვეების გაცვლა, ვინ წარმოადგენს ევროპულ სახელმწიფოებს მოლაპარაკებებში, რა ფორმით გაგრძელდება ცეცხლის შეწყვეტის საკითხის განხილვა და შეძლებენ თუ არა მხარეები ტერიტორიულ დავაზე პოზიციების დაახლოებას.
განსაკუთრებული მნიშვნელობა ექნება იმასაც, მოხერხდება თუ არა უკრაინისა და რუსეთის ლიდერების პირდაპირი შეხვედრის ორგანიზება.
ჯერჯერობით ასეთი შეხვედრის შესახებ შეთანხმება არ გამოცხადებულა.
ამრიგად, დუბლინში ზელენსკის, კუშნერისა და უიტკოფის შეხვედრამ სამშვიდობო პროცესში გარკვეული წინსვლა გამოავლინა, თუმცა უკრაინაში ომის დასრულების შესახებ შეთანხმებამდე მხარეებს კვლავ მნიშვნელოვანი წინააღმდეგობების გადალახვა მოუწევთ.
დიპლომატიური პროცესის მთავარი შედეგი ამ ეტაპზე არა საბოლოო სამშვიდობო შეთანხმება, არამედ მოლაპარაკებების გაგრძელება, ტყვეების გაცვლის შესახებ მიღწეული შეთანხმება და ევროპული სახელმწიფოების უფრო უშუალო ჩართულობის პერსპექტივაა.
წყარო:
apnews.com
kyivindependent.com
www.afp.com
newsukraine.rbc.ua
www.marketscreener.com