მსოფლიო ბაზარზე ნავთობის ფასები პარასკევს მცირედით გაიზარდა, თუმცა კვირის შედეგებით ორივე ძირითადი საერთაშორისო საორიენტაციო მარკის ფასი დაახლოებით 2%-ით შემცირებისკენ მიდის. ბაზარზე გავლენას ახდენს აშშ-ის გადაწყვეტილება, ირანის წინააღმდეგ სამხედრო მოქმედებების შესაძლო გაფართოების ნაცვლად, ეკონომიკური ზეწოლისა და ნავთობის გადაზიდვებზე შეზღუდვების პოლიტიკა გააგრძელოს.
Reuters-ის ინფორმაციით, 13 ნოემბერს, გრინვიჩის დროით 09:00 საათისთვის, Brent-ის ტიპის ნავთობის ფიუჩერსების ფასი 53 ცენტით, ანუ 0.55%-ით გაიზარდა და ბარელზე 96.35 დოლარი შეადგინა.
ამავე პერიოდში ამერიკული West Texas Intermediate-ის (WTI) ტიპის ნავთობი 20 ცენტით, ანუ 0.23%-ით გაძვირდა და ბარელზე 88.94 დოლარად ივაჭრებოდა.
მიუხედავად დღიური ზრდისა, ორივე მარკის ნავთობის ფასი ზედიზედ მეორე კვირის განმავლობაში შემცირებისკენ მიდის. გასულ კვირას Brent-ის ღირებულება 16%-ით, ხოლო WTI-ის ფასი 13%-ით დაეცა.
აშშ-ის პოლიტიკა და ირანთან დაკავშირებული მოლოდინები
ნავთობის ბაზარზე ფასების დინამიკას მნიშვნელოვანწილად განსაზღვრავს ახლო აღმოსავლეთში არსებული გეოპოლიტიკური ვითარება და აშშ-ის ადმინისტრაციის პოზიცია ირანის მიმართ.
აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა სოციალურ ქსელ Truth Social-ზე განაცხადა, რომ ირანთან შეთანხმების მიღწევა ომის დასასრულებლად აუცილებელი არ არის.
ანალიტიკოსების შეფასებით, ვაშინგტონის განცხადებები აძლიერებს მოლოდინს, რომ აშშ შესაძლოა სამხედრო ოპერაციების გაფართოების ნაცვლად ეკონომიკურ სანქციებსა და ნავთობის გადაზიდვების შეზღუდვებზე კონცენტრირდეს.
საკონსულტაციო კომპანია Real Macro-ს დამფუძნებლისა და Goldman Sachs-ის სასაქონლო ბაზრების კვლევის ყოფილი ხელმძღვანელის, ჯეფ კარის შეფასებით, აშშ-ის შუალედური არჩევნების შემდეგ ნავთობის ბაზარი შედარებით შეზღუდულ ფასობრივ დიაპაზონში მოძრაობს.
მისი თქმით, ირანთან სამხედრო დაპირისპირების შემდგომი გამწვავების შესაძლებლობა შეზღუდულია, თუმცა პოლიტიკური შეთანხმების მიღწევის პერსპექტივაც ბუნდოვანი რჩება.
აშშ-ში ნავთობის მარაგების ზრდა ფასებზე ზეწოლას ახდენს
ნავთობის ფასების შემცირების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი აშშ-ში მოთხოვნის შესაძლო შესუსტებაა.
აშშ-ის ენერგეტიკული ინფორმაციის ადმინისტრაციის (EIA) მონაცემებით, გასულ კვირას ქვეყანაში ნედლი ნავთობისა და საწვავის მარაგები გაიზარდა.
მარაგების ზრდა ნავთობპროდუქტებზე შედარებით სუსტი მოთხოვნითა და ნავთობის იმპორტის მატებით იყო განპირობებული.
ნიუ-დელიში მოქმედი კვლევითი კომპანიის, SS WealthStreet-ის დამფუძნებლის, სუგანდა საჩდევას შეფასებით, აღნიშნული ტენდენცია მიუთითებს, რომ აშშ-ში ნავთობის მოხმარების პერსპექტივა შედარებით სუსტია.
მისივე განცხადებით, აშშ-ის მიერ სამხედრო ესკალაციის ნაცვლად ეკონომიკურ შეზღუდვებზე აქცენტის გაკეთება ნავთობის ბაზარზე დამატებით შემაკავებელ ფაქტორად მოქმედებს.
ჰორმუზის სრუტეში გადაზიდვების უსაფრთხოება კვლავ გამოწვევად რჩება
მიუხედავად ნავთობის ფასებზე შემცირების მიმართულებით მოქმედი ფაქტორებისა, ახლო აღმოსავლეთში მიწოდების შეფერხების რისკები კვლავ მაღალია.
განსაკუთრებული ყურადღება ჰორმუზის სრუტეს ეთმობა, რომელიც რეგიონის უმსხვილესი ნავთობმწარმოებლებისთვის საერთაშორისო ბაზრებზე ნედლი ნავთობის ექსპორტის ერთ-ერთი მთავარი მარშრუტია.
12 ნოემბერს ირანის სამხედრო უწყებამ განაცხადა, რომ ჰორმუზის სრუტეში ოთხი ნავთობტანკერი აფეთქებების შედეგად დაზიანდა, მას შემდეგ, რაც მათ შესაბამისი გაფრთხილებები უგულებელყვეს.
Reuters-ის ინფორმაციით, ირანის მიერ გავრცელებული ცნობების დამოუკიდებლად გადამოწმება დაუყოვნებლივ ვერ მოხერხდა.
იმავე დღეს იემენის ირანთან დაკავშირებულმა ჰუთის მოძრაობამ განაცხადა, რომ საუდის არაბეთის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე რამდენიმე თავდასხმა განახორციელა.
ჰუთების მტკიცებით, სამიზნეებს შორის იყო საუდის არაბეთის აღმოსავლეთ-დასავლეთის ნავთობსადენის სატუმბი სადგური, წითელი ზღვის სანაპიროზე მდებარე ქალაქ იანბუს ნავთობობიექტი და სახელმწიფო ნავთობკომპანია Saudi Aramco-ს შენობა რიადში.
რა განსაზღვრავს ნავთობის ფასების შემდგომ დინამიკას?
ანალიტიკოსების შეფასებით, ნავთობის საერთაშორისო ბაზარზე ამჟამად ურთიერთსაპირისპირო ფაქტორები მოქმედებს.
ერთი მხრივ, აშშ-ში ნავთობისა და საწვავის მარაგების ზრდა, მოთხოვნის შესუსტების ნიშნები და ირანთან სამხედრო დაპირისპირების შესაძლო შეზღუდვა ფასებზე შემცირების მიმართულებით მოქმედებს.
მეორე მხრივ, ჰორმუზის სრუტეში ტანკერებზე თავდასხმები და საუდის არაბეთის ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის წინააღმდეგ მიმართული საფრთხეები მიწოდების შეფერხების რისკებს ზრდის.
SS WealthStreet-ის შეფასებით, ნავთობის მიწოდების ნებისმიერმა ახალმა შეფერხებამ შესაძლოა საერთაშორისო ბაზარზე ფასების ზრდა კვლავ დააჩქაროს.
შესაბამისად, ნავთობის ფასების შემდგომი ცვლილება დამოკიდებული იქნება როგორც აშშ-ისა და ირანის ურთიერთობების განვითარებაზე, ისე ახლო აღმოსავლეთში ნავთობის წარმოებისა და ტრანსპორტირების უსაფრთხოებაზე.
წყარო: Reuters