რა სამხედრო და სიმბოლური მნიშვნელობა აქვს ყირიმის ხიდზე დარტყმას და რამდენად შეუძლია უკრაინას საკუთარი რესურსებით რთული ოპერაციების განხორციელება? გენერალ-მაიორი, პარტია „ჯერ საქართველოს“ წევრი ვახტანგ კაპანაძე „რადიო მაესტროსთან“ ინტერვიუში საუბრობს უკრაინის ტექნოლოგიურ შესაძლებლობებზე, საჰაერო თავდაცვის საჭიროებებსა და დასავლური დახმარების შემაფერხებელ ფაქტორებზე. ის ასევე აფასებს უკრაინის საკითხზე მიმდინარე დიპლომატიური პროცესების პერსპექტივას.

— ვრცელდება ინფორმაცია, რომ ყირიმის ხიდზე ოპერაცია უკრაინამ აშშ-ის დახმარების გარეშე, საკუთარი რესურსებით განახორციელა. თუ ეს დადასტურდება, რას გვეტყვის უკრაინის სამხედრო და ტექნოლოგიურ შესაძლებლობებზე?

— უკრაინას უკვე გააჩნია საკუთარი საშუალებები რთული და შორ მანძილზე გათვლილი ოპერაციების ჩასატარებლად. თუმცა კონკრეტულად ამ შემთხვევაში რა ინფორმაცია მიიღო პარტნიორებისგან და რა ფორმით გამოიყენა ის, ამის დაზუსტება არ შემიძლია.

ჩემი შეფასებით, უკრაინელებისთვის ხიდის შესახებ მონაცემების მოპოვება გადაულახავი პრობლემა არ იქნებოდა. მათ აქვთ ინფორმაცია მისი კონსტრუქციისა და აგებულების შესახებ.

ხიდზე დარტყმები ადრეც განხორციელებულა. ბოლო ოპერაციის შესახებ გავრცელებული მასალები კი აჩვენებს, რამდენად მნიშვნელოვანი შეიძლება იყოს სხვადასხვა საშუალების ერთობლივად გამოყენება და მოქმედების დროის სწორად შერჩევა.

— რა სამხედრო მნიშვნელობა აქვს ხიდის დაზიანებას რუსეთისთვის?

— ყირიმის ხიდი მნიშვნელოვანი საკომუნიკაციო და მომარაგების მარშრუტია. მისი როლის შესაფასებლად ყირიმის გეოგრაფია და ნახევარკუნძულთან დამაკავშირებელი სხვა გზებიც უნდა გავითვალისწინოთ.

თუ რამდენიმე მიმართულებით კავშირი ერთდროულად იზღუდება, რთულდება როგორც სამხედრო ძალების, ისე მოსახლეობის მომარაგება. ამიტომ ხიდის დაზიანება იზოლირებულ მოვლენად არ უნდა განვიხილოთ – მნიშვნელოვანია, რა მდგომარეობაშია სხვა მარშრუტები და ინფრასტრუქტურა.

გავრცელებული კადრების მიხედვით, დაზიანება სერიოზულია. თუმცა მისი სრული მასშტაბისა და გადაადგილებაზე გავლენის საბოლოოდ შესაფასებლად დამატებითი ინფორმაციაა საჭირო.

— ხიდს სიმბოლური დატვირთვაც აქვს. ამ თვალსაზრისით რას ნიშნავს მასზე დარტყმა?

— სამხედრო მნიშვნელობასთან ერთად, ეს პოლიტიკური და ფსიქოლოგიური დარტყმაც არის.

რუსეთი ხიდის დაცვას დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა. მის დასაცავად გამოყენებული იყო როგორც საჰაერო, ისე საზღვაო საფრთხეების საწინააღმდეგო საშუალებები. ასეთ ობიექტზე დარტყმა აჩვენებს, რომ დაცვა შეუღწევადი არ არის.

ოპერაციის დროის შერჩევასაც მნიშვნელობა აქვს. დიპლომატიური შეხვედრების წინ მსგავსი მოქმედება უკრაინის შესაძლებლობების დემონსტრირებასაც ემსახურება.

— უკრაინის საკუთარი შეიარაღების განვითარება რამდენად ამცირებს პარტნიორებზე დამოკიდებულებას?

— საკუთარი შესაძლებლობების განვითარება მნიშვნელოვანია, მაგრამ ეს ყველა საჭიროებას ვერ ანაცვლებს.

უკრაინისთვის განსაკუთრებით რთული რჩება ბალისტიკური რაკეტებისგან თავდაცვა. ამ მიმართულებით „პატრიოტის“ სისტემებსა და შესაბამის გადამჭრელ რაკეტებს დიდი მნიშვნელობა აქვს.

რუსეთი სხვადასხვა საშუალებას ერთობლივად იყენებს: დრონებითა და სხვა სამიზნეებით ტვირთავს საჰაერო თავდაცვას, შემდეგ კი სარაკეტო დარტყმებს ახორციელებს. ასეთი შეტევების მოგერიება საკმარისი რაოდენობის სისტემებსა და საბრძოლო მარაგს მოითხოვს.

ამიტომ უკრაინის წარმატებული ოპერაციები არ ნიშნავს, რომ საჰაერო თავდაცვის პრობლემა მოგვარებულია.

— რა ზღუდავს პარტნიორების მიერ უკრაინისთვის საჭირო რაოდენობის საჰაერო თავდაცვის სისტემებისა და საბრძოლო ავიაციის მიწოდებას?

— ეს საკითხი მხოლოდ გადაცემის სურვილზე არ არის დამოკიდებული. ყველა ქვეყანას საკუთარი თავდაცვისთვის საჭირო კრიტიკული მინიმუმი აქვს, რომლის შენარჩუნებასაც ცდილობს.

გასათვალისწინებელია ისიც, რომ რუსეთის ფართომასშტაბიან აგრესიამდე ნატოს არაერთ ქვეყანაში სამხედრო ხარჯები და მარაგები შემცირებული იყო. შესაბამისად, დიდი რაოდენობით თავისუფალი სისტემების არსებობას ავტომატურად ვერ ვივარაუდებთ.

ავიაციის გადაცემა კიდევ უფრო რთული პროცესია. საჭიროა მფრინავების, ტექნიკური სპეციალისტებისა და მომსახურე პერსონალის მომზადება, შესაბამისი ინფრასტრუქტურა და მომარაგება.

იარაღის სისტემის გადაცემა მხოლოდ თვითმფრინავის ან დანადგარის მიწოდებას არ ნიშნავს – მის გამართულ გამოყენებას მთელი უზრუნველყოფის სისტემა სჭირდება. ეს პროცესი ისეთი სწრაფი ვერ იქნება, როგორიც უკრაინას სურს და სჭირდება, თუმცა დასავლეთის უფრო აქტიური მოქმედების აუცილებლობა ნამდვილად არსებობს.

— როგორ აფასებთ ამერიკული მხარის კრიტიკულ განცხადებებს რუსეთის სიღრმეში უკრაინის დარტყმებთან დაკავშირებით? მიუთითებს ეს ვაშინგტონის მიდგომის ცვლილებაზე?

— პირველ რიგში, მნიშვნელოვანია, კონკრეტულად რომელ სამიზნეზეა საუბარი და რა დანიშნულება აქვს მას.

ჩემი შეფასებით, უკრაინა ცდილობს დარტყმები სამხედრო მნიშვნელობის ობიექტებზე განახორციელოს და სამოქალაქო ზიანი მაქსიმალურად შეამციროს. თუმცა თითოეული შემთხვევა ცალკე უნდა განვიხილოთ.

ამერიკის ადმინისტრაციის პოლიტიკის შეფასებას მისი ცვალებადი განცხადებებიც ართულებს. უკრაინის დახმარებაში ევროპის როლი გაზრდილია, მათ შორის ამერიკული შეიარაღების შეძენისა და უკრაინისთვის მიწოდების თვალსაზრისით.

ამიტომ მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ განცხადებები, არამედ ისიც, რეალურად რა დახმარებას იღებს უკრაინა და რამდენად უწყვეტია ეს მხარდაჭერა.

— რა მოლოდინი გაქვთ ტრამპის, პუტინისა და სი ძინპინის შეხვედრისგან? რა შეიძლება იყოს უკრაინისთვის მთავარი შედეგი?

— დიდი მოლოდინი არ მაქვს. ჩემი შეფასებით, პუტინი ცდილობს ისეთი მოლაპარაკების ფორმატის შექმნას, სადაც დიდ სახელმწიფოებს შორის გავლენის სფეროების განაწილების საკითხი დადგება.

სწორედ ამიტომ მიმაჩნია მნიშვნელოვნად ევროპის მონაწილეობა უკრაინის საკითხზე მოლაპარაკებებში. ამერიკასთან ერთად ევროპის ჩართულობა რუსეთისთვის მნიშვნელოვანი ფაქტორი იქნება.

ბევრი რამ ჩინეთის სტრატეგიაზეც არის დამოკიდებული – რამდენად აძლევს მას ხელს ომის გაგრძელება ან ცეცხლის შეწყვეტა.

ნებისმიერ შეხვედრას შეიძლება ჰქონდეს მნიშვნელობა პოზიციების გარკვევისა და შეჯერებისთვის. თუმცა რეალური შედეგი კონკრეტული გადაწყვეტილებებით უნდა შეფასდეს. წინასწარ დიდი მოლოდინის შექმნას მოვერიდებოდი.

ჟურნალისტი: ლევან ჭითანავა

რესპონდენტი: ვახტანგ კაპანაძე, გენერალ-მაიორი, პარტიის ,,ჯერ საქართველო” წევრი