აშშ-ის შუალედური არჩევნების ფარგლებში ალასკის შტატში გამართულ სენატის არჩევნებში დემოკრატიული პარტიის კანდიდატმა მერი პელტოლამ გაიმარჯვა. ამერიკული მედიის პროგნოზების თანახმად, მან მოქმედი რესპუბლიკელი სენატორი დენ სალივანი დაამარცხა, რის შედეგადაც დემოკრატიულმა პარტიამ სენატში 100 ადგილიდან 56 მანდატი მოიპოვა.
ინფორმაციას სააგენტო Reuters 17 ნოემბერს ავრცელებს.
ალასკის არჩევნები სენატისთვის გამართული შუალედური არჩევნების ბოლო გადაუწყვეტელი კონკურსი იყო. პელტოლას გამარჯვებით დემოკრატებმა რესპუბლიკელებისგან ჯამში ცხრა ადგილი მოიპოვეს და 2009 წლის შემდეგ სენატში ყველაზე დიდი უმრავლესობა მიიღეს.
შედეგად, აშშ-ის კონგრესის ორივე პალატას დემოკრატიული პარტია გააკონტროლებს, ხოლო აღმასრულებელი ხელისუფლება რესპუბლიკელი პრეზიდენტის, დონალდ ტრამპის ხელმძღვანელობით დარჩება.
ალასკაში დემოკრატმა კანდიდატმა მოქმედი სენატორი დაამარცხა
53 წლის მერი პელტოლამ, რომელიც პოლიტიკაში მოსვლამდე კომერციული თევზჭერის ინდუსტრიაში მუშაობდა, ალასკაში მოქმედი რესპუბლიკელი სენატორი დენ სალივანი დაამარცხა.
მედიის მიერ გავრცელებული წინასწარი მონაცემებით, პელტოლამ პირველი არჩევანის ხმების დაახლოებით 50%, ხოლო სალივანმა 46% მიიღო.
ალასკაში მოქმედი პრეფერენციული საარჩევნო სისტემის მიხედვით, კანდიდატი, რომელიც ხმების 50%-ზე მეტს მოიპოვებს, გამარჯვებულად დამატებითი გადანაწილების გარეშე ცხადდება.
პელტოლა ბოლო თითქმის 20 წლის განმავლობაში პირველი დემოკრატია, რომელმაც ალასკიდან აშშ-ის სენატში ადგილი მოიპოვა.
ამასთან, ის ალასკის მკვიდრი მოსახლეობის პირველი წარმომადგენელია, რომელიც შტატიდან სენატში აირჩიეს.
ალასკის მკვიდრი მოსახლეობა შტატის მცხოვრებთა დაახლოებით 15–18%-ს შეადგენს, რაც აშშ-ის შტატებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია.
დემოკრატების უმრავლესობა კონგრესში
პელტოლას გამარჯვების შემდეგ დემოკრატიულ პარტიას სენატში 56, ხოლო რესპუბლიკელებს 44 ადგილი ექნებათ.
Reuters-ის შეფასებით, დემოკრატების მიერ წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კონტროლის მოპოვებამ შესაძლოა მომდევნო ორი წლის განმავლობაში კონგრესსა და პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციას შორის პოლიტიკური დაპირისპირება გააძლიეროს.
კონგრესის ორივე პალატის კონტროლი დემოკრატებს საკანონმდებლო დღის წესრიგზე მნიშვნელოვან გავლენას მისცემს, თუმცა პრეზიდენტს კანონპროექტებზე ვეტოს გამოყენების უფლებამოსილება შეუნარჩუნდება.
დემოკრატების სენატში ლიდერმა ჩაკ შუმერმა პელტოლას გამარჯვებას სოციალურ პლატფორმა X-ზე გამოეხმაურა.
„ოფიციალურია: სენატში დემოკრატებს 56 ადგილი აქვთ!“ – დაწერა შუმერმა.
მისი შეფასებით, პელტოლამ საარჩევნო კამპანია ალასკის მოსახლეობისთვის მნიშვნელოვან საკითხებზე – ეკონომიკურ პირობებზე, ოჯახებსა და ადგილობრივ ინტერესებზე – ააგო.
საარჩევნო კამპანია და მოსახლეობის პრიორიტეტები
ალასკა ტრადიციულად რესპუბლიკური პარტიის მხარდამჭერ შტატად მიიჩნევა.
2024 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში დონალდ ტრამპმა შტატში დაახლოებით 13 პროცენტული პუნქტით გაიმარჯვა.
თუმცა მიმდინარე არჩევნებში მნიშვნელოვანი ფაქტორები იყო ცხოვრების გაძვირებასთან დაკავშირებული უკმაყოფილება და შტატის ამომრჩეველთა ნაწილის დამოუკიდებელი პოლიტიკური პოზიციები.
გამარჯვების გამოცხადების შემდეგ პელტოლამ სოციალურ პლატფორმა X-ზე ამომრჩევლებს მადლობა გადაუხადა.
„როგორც ალასკის მკვიდრს, რომელმაც თავისი კარიერა შტატის სამსახურს მიუძღვნა, ჩემთვის უდიდესი პატივია ალასკელების მხარდაჭერა ჩვენს ბრძოლაში კორპორაციული სიხარბის წინააღმდეგ, ხარჯების შემცირებისა და ალასკის ინტერესების პირველ ადგილზე დასაყენებლად“, – განაცხადა მან.
არჩევნებთან დაკავშირებული გამოძიება
ალასკის სენატის არჩევნებს თან ახლდა დავა ერთ-ერთი დამოუკიდებელი კანდიდატის მონაწილეობასთან დაკავშირებით.
მოქმედი სენატორის, დენ სალივანის გარდა, არჩევნებში მონაწილეობდნენ რესპუბლიკელი გერი ჰაიკესი და დამოუკიდებელი კანდიდატი დენ ჯ. სალივან უმცროსი.
რესპუბლიკელების განცხადებით, დამოუკიდებელი კანდიდატის მონაწილეობა შესაძლოა მიზნად ისახავდა მოქმედ სენატორთან სახელების მსგავსების გამო ამომრჩეველთა დაბნევას.
რესპუბლიკელებმა მისი კანდიდატურის მოხსნა მოითხოვეს, თუმცა ალასკის უზენაესმა სასამართლომ შესაბამისი მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა.
არჩევნებამდე გამოცემა The New York Times-მა გაავრცელა ინფორმაცია, რომლის თანახმადაც, პელტოლას საარჩევნო კამპანიის წარმომადგენლები შესაძლოა დამოუკიდებელი კანდიდატის არჩევნებში ჩართვას ხელს უწყობდნენ.
პელტოლას საარჩევნო შტაბმა ბრალდება უარყო.
ალასკის რესპუბლიკელმა გუბერნატორმა მაიკ დანლივიმ აღნიშნულ საკითხზე შტატში გამოძიების დაწყების განკარგულება გასცა.
Reuters-ის ინფორმაციით, შესაძლო დარღვევების შესწავლა აშშ-ის იუსტიციის დეპარტამენტმაც დაიწყო.
სააგენტოს ცნობით, გამოძიების ფარგლებში 140-ზე მეტი უწყება, წერილი და შეტყობინება გაიგზავნა. ამასთან, აღნიშნული საგამოძიებო მოქმედებები თავისთავად არ ადასტურებს რომელიმე პირის დანაშაულს.
მერი პელტოლას პოლიტიკური კარიერა
მერი პელტოლა პირველად აშშ-ის კონგრესში 2022 წელს აირჩიეს, როდესაც ალასკის წარმომადგენელთა პალატის ერთადერთი მანდატისთვის გამართულ რიგგარეშე არჩევნებში გაიმარჯვა.
არჩევნები რესპუბლიკელი კონგრესმენის, დონ იანგის გარდაცვალების შემდეგ ჩატარდა.
იმ არჩევნებში პელტოლამ დაამარცხა ალასკის ყოფილი გუბერნატორი სარა პეილინი და რესპუბლიკელი ნიკ ბეგიჩ III.
2022 წელს ის წარმომადგენელთა პალატაში სრული ორწლიანი ვადითაც აირჩიეს, თუმცა 2024 წლის არჩევნებში ბეგიჩთან დამარცხდა.
პელტოლა ანკორიჯში დაიბადა და ბავშვობა ალასკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე კუსკოკვიმის მიმდებარე დასახლებებში გაატარა.
მისი დედა ალასკის მკვიდრი იუპიკების ეთნიკური ჯგუფის წარმომადგენელი იყო, ხოლო მამა გერმანული წარმოშობის ამერიკელი, რომელიც ალასკაში ნებრასკის შტატიდან გადავიდა.