ალცჰაიმერის დაავადების სამკურნალოდ შექმნილმა ექსპერიმენტულმა პრეპარატმა AR1001-მა მესამე ფაზის საერთაშორისო კლინიკურ კვლევაში კოგნიტიური ფუნქციების გაუარესების ტემპი 31%-ით შეამცირა. შედეგი დაფიქსირდა დაავადების ადრეული სტადიის მქონე პაციენტებში, რომლებიც პარალელურად ალცჰაიმერის საწინააღმდეგო სხვა მედიკამენტებს არ იღებდნენ. კვლევის შედეგები ბოსტონში, ალცჰაიმერის დაავადების კლინიკური კვლევების საერთაშორისო კონფერენციაზე წარადგინეს.
ალცჰაიმერის დაავადება დემენციის ყველაზე გავრცელებული ფორმაა. არსებული პროგნოზებით, 2050 წლისთვის მსოფლიოში დემენციით მცხოვრები ადამიანების რაოდენობამ შესაძლოა 153 მილიონს მიაღწიოს. ამჟამად ალცჰაიმერის დაავადების სრულად განკურნების მეთოდი არ არსებობს.
სამხრეთკორეული ფარმაცევტული კომპანია AriBio-ს მიერ შემუშავებული პრეპარატი AR1001 სისხლძარღვების მოდუნებისა და თავის ტვინში სისხლის მიმოქცევის გაუმჯობესების მექანიზმით მოქმედებს. ის მიეკუთვნება ფოსფოდიესტერაზა-5-ის ინჰიბიტორების ჯგუფს, რომელსაც ასევე ეკუთვნის ერექციული დისფუნქციის სამკურნალოდ გამოყენებული პრეპარატი „ვიაგრა“.
მიუხედავად საერთო ფარმაკოლოგიური ჯგუფისა, AR1001 სპეციალურად ალცჰაიმერის დაავადების სამკურნალოდ მუშავდება.
რა აჩვენა საერთაშორისო კლინიკურმა კვლევამ
მესამე ფაზის კლინიკური კვლევა 13 ქვეყანაში, მათ შორის გაერთიანებულ სამეფოში, ჩატარდა.
კომპანია AriBio-ს მიერ წარმოდგენილი მონაცემების თანახმად, 604 პაციენტისგან შემდგარ ჯგუფში, რომლის მონაწილეებიც ალცჰაიმერის საწინააღმდეგო სხვა მედიკამენტებს არ იღებდნენ, AR1001-ის გამოყენება კოგნიტიური ფუნქციების გაუარესების ტემპის 31%-ით შენელებას უკავშირდებოდა.
კვლევის ხანგრძლივობა ერთი წელი იყო. ამ პერიოდში შეფასდა პაციენტების მეხსიერებისა და აზროვნების ფუნქციების ცვლილებები.
თუმცა უფრო ფართო ჯგუფში, რომელშიც შედიოდნენ პაციენტები, რომლებიც ალცჰაიმერის სამკურნალო სხვა მედიკამენტებსაც იღებდნენ, პრეპარატის ეფექტმა სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი შედეგი ვერ აჩვენა.
როგორ მოქმედებს პრეპარატი
AR1001-ის მოქმედების მექანიზმი განსხვავდება ალცჰაიმერის დაავადების სამკურნალოდ შემუშავებული ზოგიერთი სხვა მედიკამენტისგან.
არსებული დაავადების მიმდინარეობის შემცვლელი მკურნალობის ზოგიერთი მეთოდი მიმართულია თავის ტვინში ამილოიდური ცილების დაგროვების წინააღმდეგ. AR1001 კი კონკრეტულ ფერმენტზე მოქმედებს და გავლენას ახდენს თავის ტვინის ფუნქციონირებასთან დაკავშირებულ რამდენიმე ბიოლოგიურ პროცესზე.
ედინბურგის უნივერსიტეტის ნეიროდეგენერაციული დაავადებების პროფესორის, ტარა სპაირს-ჯონსის განმარტებით, პრეპარატი აუმჯობესებს თავის ტვინში სისხლის მიმოქცევას და, სავარაუდოდ, უშუალოდ ააქტიურებს ნერვულ უჯრედებში იმ მექანიზმებსაც, რომლებიც სწავლასა და მეხსიერებას უკავშირდება.
მისი შეფასებით, წარმოდგენილი შედეგები შემდგომი კვლევების საფუძველს ქმნის.
რას აცხადებენ ალცჰაიმერის დაავადების მკვლევრები
ბრიტანული ორგანიზაციის Alzheimer’s Research UK-ის კვლევების დირექტორის, შეონა სკეილსის განცხადებით, AR1001-ის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი თავისებურება მისი მოქმედების განსხვავებული მექანიზმია.
მისი თქმით, პრეპარატი ამილოიდურ ცილაზე უშუალო ზემოქმედების ნაცვლად კონკრეტულ ფერმენტზე მოქმედებს და თავის ტვინის ფუნქციონირებასთან დაკავშირებულ რამდენიმე პროცესზე ახდენს გავლენას.
სკეილსი აღნიშნავს, რომ კლინიკურმა კვლევამ სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი შედეგი აჩვენა იმ პაციენტებში, რომლებიც სხვა გავრცელებულ სამკურნალო საშუალებებს არ იღებდნენ. ამასთან, მთლიან საკვლევ ჯგუფში შესაბამისი ეფექტი სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი არ ყოფილა.
ორგანიზაცია Alzheimer’s Society-ის კვლევებისა და ინოვაციების მიმართულების ასოცირებული დირექტორის, რიჩარდ ოუკლის განცხადებით, AR1001-ის კიდევ ერთი თავისებურება მისი მიღების ფორმაა.
პრეპარატი განკუთვნილია დღეში ერთხელ, ტაბლეტის სახით მისაღებად. ეს განასხვავებს მას ალცჰაიმერის დაავადების მიმდინარეობის შესაცვლელად შემუშავებული ზოგიერთი სხვა მკურნალობისგან.
ოუკლის ინფორმაციით, კვლევის მიმდინარეობისას დაფიქსირებული გვერდითი მოვლენები ძირითადად მსუბუქი ან საშუალო სიმძიმის იყო.
ამასთან, მან ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ პრეპარატის ეფექტიანობა ნაკლებად გამოიკვეთა პაციენტებში, რომლებიც ალცჰაიმერის სიმპტომების სამკურნალოდ სხვა მედიკამენტებსაც იყენებდნენ.
შესაძლებელია თუ არა პრეპარატის გამოყენება ამ ეტაპზე
მიუხედავად წარმოდგენილი შედეგებისა, AR1001 ჯერ კიდევ ექსპერიმენტული პრეპარატია და ალცჰაიმერის დაავადების სამკურნალოდ მისი ფართო გამოყენება დამატებით კვლევებსა და მარეგულირებელი ორგანოების შეფასებას საჭიროებს.
სპეციალისტების განმარტებით, აუცილებელია კვლევის სრული მონაცემების სამეცნიერო განხილვა, მიღებული შედეგების გადამოწმება და პრეპარატის უსაფრთხოებისა და ეფექტიანობის შემდგომი შეფასება.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმის დადგენა, რატომ გამოვლინდა კოგნიტიური ფუნქციების გაუარესების შენელება იმ პაციენტებში, რომლებიც სხვა მედიკამენტებს არ იღებდნენ, მაშინ როდესაც მთლიან საკვლევ ჯგუფში სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი შედეგი არ დაფიქსირებულა.
რიჩარდ ოუკლი ასევე განმარტავს, რომ AR1001-ისა და „ვიაგრას“ ერთ ფარმაკოლოგიურ ჯგუფში გაერთიანება არ ნიშნავს, რომ მათი გამოყენება ურთიერთჩანაცვლებით შეიძლება. მისი თქმით, ალცჰაიმერის დაავადების მკურნალობის მიზნით „ვიაგრას“ თვითნებურად მიღება დაუშვებელია.
წყარო: The Guardian