საქართველოს საფოსტო მარკის ისტორია 1919 წლით არ იწყება. მასზე თითქმის ექვსი ათწლეულით ადრე, 1857 წელს, თბილისში გამოჩნდა მარკა, რომელიც დღეს ფილატელისტურ სამყაროში “ტფილისის უნიკის” სახელითაა ცნობილი.
1857 წლის 20 ივნისს ტფილისის საქალაქო ფოსტამ 6-კაპიკიანი მარკა გამოუშვა. ის ძირითადად თბილისსა და კოჯორს შორის საფოსტო გზავნილებისთვის გამოიყენებოდა. სწორედ ამიტომ მას “ტფილისის მარკას” და “კოჯრის მარკასაც” უწოდებენ.
მარკის გამოშვების მიზეზიც საკმაოდ პრაქტიკული იყო. კავკასიის მეფისნაცვალი ალექსანდრე ბარიატინსკი ზაფხულობით კოჯორში იმყოფებოდა და თბილისსა და მის საზაფხულო რეზიდენციას შორის მიმოწერას საფოსტო მომსახურება სჭირდებოდა. მარკის ნომინალი 6 კაპიკი იყო, ხოლო მისი გამოყენება ქალაქის შიდა გზავნილებისა და კოჯორთან მიმოწერისთვის განსხვავებული წესით ხდებოდა.
აქ საინტერესო კიდევ ერთი დეტალია: “ტფილისის უნიკა” რუსეთის იმპერიის ოფიციალურ პირველ სახელმწიფო მარკაზე დაახლოებით ექვსი თვით ადრე გამოიცა. რუსეთის პირველი სტანდარტული სახელმწიფო მარკა 1857 წლის დეკემბერში დაიბეჭდა. სწორედ ამიტომ ტფილისის მარკას ხშირად რუსეთის იმპერიის პირველი საფოსტო მარკის სტატუსთანაც აკავშირებენ, თუმცა მისი კლასიფიკაციის შესახებ ფილატელისტებს შორის განსხვავებული მოსაზრებები არსებობს.
მარკა მცირე ხნით გამოიყენებოდა და მისი ეგზემპლარები დღეს უკიდურესად იშვიათია. სხვადასხვა ფილატელისტურ წყაროში შემორჩენილი ეგზემპლარების რაოდენობა განსხვავებულადაა მითითებული, თუმცა ცნობილია, რომ ერთ-ერთი მათგანი 2008 წელს ჟენევაში, David Feldman-ის აუქციონზე, 480 ათას ევროდ გაიყიდა – იმ დროისთვის დაახლოებით 700 ათას დოლარად.
შემდეგი მნიშვნელოვანი ეტაპი უკვე დამოუკიდებელ საქართველოს უკავშირდება. 1919 წლის 26 მაისს, ქვეყნის პირველი ეროვნული საფოსტო მარკები გამოიცა.
1921 წელს, საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ, საფოსტო მარკების გამოშვება შეწყდა. მიუხედავად იმისა, რომ საბჭოთა პერიოდში ქართულ თემატიკაზე შექმნილი და ქართველი საზოგადო მოღვაწეების გამოსახულებებით გაფორმებული საფოსტო მარკებიც გამოიცემოდა, არც ერთ მათგანზე არ იყო დატანილი სიტყვა “საქართველო” და არც ქართული წარწერა.
1991 წელს, საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ, ქართული საფოსტო მარკების გამოშვება კვლავ გაგრძელდა.1993 წლის 31 ივლისს გამოვიდა სერია “საქართველო – გაეროს წევრი”, რომელიც საქართველოს გაეროში გაწევრიანებას მიეძღვნა.
ასე რომ, პატარა საფოსტო მარკაში საქართველოს ისტორიის რამდენიმე განსხვავებული პერიოდი იკითხება – იმპერიის დროინდელი ტფილისის საქალაქო ფოსტა, პირველი რესპუბლიკა, საბჭოთა პერიოდი და დამოუკიდებლობის აღდგენა.
და ალბათ სწორედ ამიტომ შეიძლება ითქვას რომ მარკა არ არის მხოლოდ საფოსტო გზავნილის საფასურის ნიშანი- ის პატარა ფორმატში შემონახული ისტორიული დოკუმენტიცაა.