უნგრეთის უახლესი საპარლამენტო არჩევნები ქვეყნის თანამედროვე პოლიტიკური ისტორიის ერთ-ერთ გარდამტეხ მოვლენად შეიძლება შეფასდეს. ოპოზიციურმა ძალამ, რომელსაც ხელმძღვანელობს პეტერ მადიარი, და მისმა პარტიამ „ტისამ“ (Tisza), მიაღწია ისტორიულ გამარჯვებას, რომელმაც არსებითად შეცვალა ძალთა ბალანსი ქვეყნის პოლიტიკურ სისტემაში.

 

არჩევნების ოფიციალური მონაცემების მიხედვით, ბიულეტენების თითქმის სრული—დაახლოებით 99%-იანი—დათვლის შედეგად, „ტისამ“ მოიპოვა 199-დან 138 საპარლამენტო მანდატი, რაც მას არა მხოლოდ გამარჯვებულად აქცევს, არამედ კონსტიტუციური უმრავლესობის მიღწევის შესაძლებლობასაც აძლევს. მმართველმა პარტიამ „ფიდესმა“ (Fidesz), რომელსაც წლების განმავლობაში ხელმძღვანელობდა ვიქტორ ორბანი, მიიღო 55 მანდატი, ხოლო ექვსი მანდატი გადანაწილდა უკიდურეს მემარჯვენე პოლიტიკურ ძალაზე „ჩვენი სამშობლო“ (Mi Hazánk). საბოლოო შედეგების ოფიციალური დადასტურება უნგრეთის კანონმდებლობის შესაბამისად 18 აპრილამდე უნდა დასრულდეს.

აღნიშნული შედეგები განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს იმ ფონზე, რომ ვიქტორ ორბანი 16 წლის განმავლობაში დომინირებდა ქვეყნის პოლიტიკურ სივრცეში. მან უკვე ოფიციალურად აღიარა მარცხი და მიულოცა გამარჯვება პეტერ მადიარს, ხოლო საკუთარ პოლიტიკურ ძალასთან ერთად ოპოზიციაში გადასვლის მზადყოფნაც გამოთქვა. მისი განცხადებით, არჩევნების შედეგები „მტკივნეულია“, თუმცა „ფიდესი“ გააგრძელებს უნგრეთის სამსახურს ახალი სტატუსიდან.

 

გამარჯვების შემდეგ გამართულ მასშტაბურ მიტინგზე ბუდაპეშტში პეტერ მადიარმა აღნიშნა, რომ ამომრჩეველმა შეძლო „უნგრეთის გათავისუფლება“ და არსებული პოლიტიკური რეჟიმის დემონტაჟი. მან განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა დემოკრატიული პროცესის მასშტაბზე და ამომრჩეველთა უპრეცედენტო აქტივობაზე, რომელმაც 74.23% შეადგინა—მაჩვენებელი, რომელიც ქვეყნის დემოკრატიულ ისტორიაში ერთ-ერთ უმაღლეს დონედ ითვლება. მადიარის განცხადებით, ეს შედეგი მიუთითებს იმაზე, რომ უნგრელმა ამომრჩეველმა მკაფიოდ გამოხატა პროევროპული არჩევანი და მზადყოფნა პოლიტიკური კურსის ცვლილებისთვის.

არჩევნების შედეგებმა ფართო საერთაშორისო გამოხმაურება გამოიწვია. ევროკავშირის ინსტიტუტებისა და წევრი ქვეყნების ლიდერებმა პოზიტიურად შეაფასეს ოპოზიციის გამარჯვება. ურსულა ფონ დერ ლაიენი ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ „უნგრეთმა აირჩია ევროპა“, რაც სიმბოლურად ასახავს ქვეყნის შესაძლო დაბრუნებას ევროკავშირის ძირითად პოლიტიკურ და ღირებულებით ჩარჩოში. ანალოგიური პოზიციები დააფიქსირეს ფრიდრიხ მერცმა, ემანუელ მაკრონიმა, პედრო სანჩესმა და კირ სტარმერმა, რომლებმაც თანამშრომლობის გაღრმავების იმედი გამოთქვეს.

რეგიონული პოლიტიკის კონტექსტში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია უკრაინის რეაქცია. ქვეყნის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ მადიარს „დამაჯერებელი“ გამარჯვება მიულოცა და თანამშრომლობის მზაობა გამოხატა. აღნიშნული პოზიცია ასახავს იმ მოლოდინს, რომ უნგრეთის ახალი პოლიტიკური კურსი შესაძლოა უფრო თანხვედრაში მოვიდეს ევროკავშირის საერთო პოლიტიკასთან, განსაკუთრებით რუსეთის მიმართ სანქციებისა და უკრაინის მხარდაჭერის საკითხებში. აღსანიშნავია, რომ ორბანის მმართველობის პერიოდში უნგრეთი ხშირად განიხილებოდა როგორც ევროკავშირის ერთ-ერთი ყველაზე პრორუსული წევრი, რომელმაც არაერთხელ შეაფერხა კოლექტიური გადაწყვეტილებები.

 

ამავდროულად, ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ ენერგეტიკული და ეკონომიკური დამოკიდებულებები, რომლებიც წლების განმავლობაში ჩამოყალიბდა, სწრაფად ვერ შეიცვლება. შესაბამისად, ახალი მთავრობის წინაშე დგას რთული ამოცანა—პოლიტიკური კურსის გადახედვა ისე, რომ არ შეიქმნას სტრუქტურული კრიზისები.

წინასაარჩევნო კამპანია მკვეთრად პოლარიზებული იყო. ვიქტორ ორბანმა თავისი სტრატეგია უკრაინის ომის თემატიკაზე ააგო და აქტიურად იყენებდა საგარეო საფრთხის ნარატივს, მათ შორის ვოლოდიმირ ზელენსკისა და ურსულა ფონ დერ ლაიენის გამოსახულებებს მუქარის შემცველ კონტექსტში. მისი მთავარი გზავნილი იყო, რომ ევროკავშირი და უკრაინა ცდილობდნენ უნგრეთის ომში ჩათრევას. ამავე დროს, ორბანის მხარდასაჭერად ქვეყანას ეწვია ჯეი დი ვენსი. საპირისპიროდ, პეტერ მადიარის კამპანია უფრო ფოკუსირებული იყო შიდა სოციალურ-ეკონომიკურ პრობლემებზე და ნაკლებად ეხებოდა საგარეო პოლიტიკურ კონფლიქტებს.

არჩევნების დღეს ბუდაპეშტში, რომელიც ტრადიციულად ოპოზიციური ელექტორატის ძლიერი ცენტრად ითვლება, განსაკუთრებული მობილიზაცია შეინიშნებოდა. ამომრჩევლები ღიად გამოხატავდნენ ცვლილებების მოლოდინს, განსაკუთრებით ისეთ სფეროებში, როგორიცაა ჯანდაცვა, ეკონომიკური განვითარება და ახალგაზრდების ემიგრაციის შემცირება.