ილონ მასკის კოსმოსურმა და ხელოვნური ინტელექტის მიმართულებით მომუშავე კომპანიამ SpaceX-მა საფონდო ბირჟაზე გასვლამდე 75 მილიარდი დოლარის მოცულობის აქციები გაყიდა. კომპანია პარასკევს საჯარო ვაჭრობაში ჩაერთვება და მოსალოდნელია, რომ ეს ისტორიაში ყველაზე მაღალი ღირებულების IPO გახდეს.

აშშ-ის ფასიანი ქაღალდებისა და ბირჟების კომისიაში (SEC) შეტანილი დოკუმენტების მიხედვით, SpaceX-მა აქციები თითოეულზე 135 დოლარად განათავსა. ეს ფასი ემთხვევა კომპანიის მიერ რამდენიმე დღით ადრე გამოცხადებულ შეფასებას და SpaceX-ის საბაზრო ღირებულებას დაახლოებით 1.8 ტრილიონ დოლარამდე ზრდის.

თუ ვაჭრობის დაწყების შემდეგ აქციების ფასი 135 დოლარს შეინარჩუნებს ან გადააჭარბებს, SpaceX ერთ-ერთ ყველაზე ძვირად ღირებულ საჯარო კომპანიად იქცევა. ამასთან, კომპანიის ღირებულების ზრდა პირდაპირ აისახება ილონ მასკის ქონებაზეც, რის შედეგადაც ის შესაძლოა მსოფლიო ისტორიაში პირველი ტრილიონერი გახდეს.

ინვესტორების დიდი მოლოდინი

ბაზარზე SpaceX-ის აქციების მიმართ ინტერესი განსაკუთრებულად მაღალია როგორც მსხვილი საინვესტიციო ფონდების, ისე კერძო ინვესტორების მხრიდან. რამდენიმე ანალიტიკურმა კომპანიამ აქციების სამიზნე ფასი უკვე 135 დოლარზე მნიშვნელოვნად მაღლა განსაზღვრა.

გლობალურმა საბროკერო კომპანიამ Oppenheimer-მა განაცხადა, რომ SpaceX-ის აქციების ღირებულება შესაძლოა 190 დოლარამდეც გაიზარდოს. თუმცა საბოლოო ფასი ბაზარზე მოთხოვნა-მიწოდების პრინციპით განისაზღვრება.

სტარტაპიდან ტრილიონიან გიგანტამდე

SpaceX-ის პირველი თანამშრომელი და ამჟამად კომპანია Impulse Space-ის დამფუძნებელი ტომ მიულერი ამბობს, რომ კომპანიის ამ დონემდე მისვლა წარმოუდგენელი იყო.

მისი თქმით, კარგად ახსოვს ის პერიოდი, როდესაც SpaceX-ის პირველი ძრავა ამუშავდა, შემდეგ აფეთქდა, რამდენიმე რაკეტა ავარიით დასრულდა და მხოლოდ 2008 წელს შეძლო კომპანიამ წარმატებული ორბიტალური გაშვება.

„ეს მართლაც საოცარი მოგზაურობა იყო“, — აცხადებს მიულერი, რომელიც SpaceX-ში ფინანსურ ინტერესებს დღემდე ინარჩუნებს.

OpenAI-სა და Anthropic-ისთვის მნიშვნელოვანი სიგნალი

SpaceX-ის ბირჟაზე გასვლას ფინანსური ბაზრები განსაკუთრებული ყურადღებით აკვირდებიან, რადგან ეს შეიძლება გახდეს ტესტი სხვა ტექნოლოგიური გიგანტებისთვისაც, რომელთა კერძო შეფასება ტრილიონ დოლარს უახლოვდება.

მათ შორის არიან OpenAI და Anthropic, რომლებმაც უკვე დაადასტურეს, რომ საჯარო ბაზარზე გასვლისთვის ემზადებიან და ეს შესაძლოა მიმდინარე წელს მოხდეს.

მასკის ძალაუფლება პრაქტიკულად უცვლელი რჩება

მიუხედავად იმისა, რომ SpaceX საჯარო კომპანია ხდება და მისი საქმიანობა უფრო გამჭვირვალე გახდება, ილონ მასკი კონტროლს თითქმის სრულად შეინარჩუნებს.

A და B კლასის აქციების მეშვეობით მასკი კომპანიის კაპიტალის დაახლოებით 40%-ს ფლობს, თუმცა ხმის მიცემის უფლებების 84%-ზე მეტს აკონტროლებს. ეს ნიშნავს, რომ სტრატეგიულ გადაწყვეტილებებზე გადამწყვეტი გავლენა კვლავ მას ექნება.

ანალიტიკოსების შეფასებით, ასეთი კონცენტრირებული ძალაუფლება გარკვეულ რისკებსაც ქმნის ინვესტორებისთვის, რადგან კომპანიის შიდა წრეებს ექნებათ შესაძლებლობა დამოუკიდებლად მიიღონ გადაწყვეტილებები, მათ შორის სხვა მასკის კომპანიების შესაძლო შეძენასთან ან მისი კომპენსაციის საკითხებთან დაკავშირებით.

უკვე ცნობილია, რომ SpaceX-მა შეიძინა მასკის ხელოვნური ინტელექტის სტარტაპი xAI, რომელმაც თავის მხრივ 2025 წელს სოციალური ქსელი X (ყოფილი Twitter) გადაიბარა.

ახალი ეპოქა ტექნოლოგიური ინდუსტრიისთვის

SpaceX-ის IPO მხოლოდ ერთი კომპანიის ბირჟაზე გასვლა არ არის. ეს არის სიგნალი იმისა, რომ კერძო ტექნოლოგიური გიგანტები ახალ ეტაპზე გადადიან და საჯარო ბაზრებისკენ მიემართებიან. თუ SpaceX-ის დებიუტი წარმატებული აღმოჩნდება, ის შესაძლოა გახდეს ახალი ტალღის დასაწყისი, რომლის ფარგლებში OpenAI, Anthropic და სხვა მაღალღირებული ტექნოლოგიური კომპანიებიც ბირჟაზე გამოჩნდებიან.

ამ პროცესის ცენტრში კი კვლავ ილონ მასკი რჩება – ადამიანი, რომელიც შესაძლოა უახლოეს მომავალში მსოფლიო ისტორიაში პირველი ოფიციალური ტრილიონერი გახდეს.