უკრაინაში მიმდინარე სრულმასშტაბიანი ომის ფონზე, რუსეთის სამხედრო დანაკარგების შესახებ ზუსტი სურათის შექმნა კვლავ რთულ ამოცანად რჩება, თუმცა ღია წყაროებზე დაყრდნობით ჩატარებული კვლევები მნიშვნელოვან წარმოდგენას გვაძლევს არსებული რეალობის შესახებ. BBC-ის, დამოუკიდებელი რუსული გამოცემის — Mediazona-ს და მოხალისეთა ჯგუფის ერთობლივი მუშაობის შედეგად დადასტურებულია, რომ უკრაინაში შეჭრის დაწყებიდან დღემდე 216 205 რუსი სამხედროა დაღუპული. ეს მონაცემი ეფუძნება მხოლოდ საჯაროდ ხელმისაწვდომ ინფორმაციას, რაც ნიშნავს, რომ რეალური დანაკარგები, დიდი ალბათობით, მნიშვნელოვნად უფრო მაღალია.

ბოლო პერიოდში განსაკუთრებით თვალშისაცემია დანაკარგების ზრდის ტემპი. მხოლოდ ორი კვირის განმავლობაში სიას 4600-ზე მეტი ახალი სახელი დაემატა, რაც მიუთითებს, რომ ოფიციალურად დადასტურებული სიკვდილიანობა კვლავ აქტიურად იზრდება. ამ ზრდის ერთ-ერთი მიზეზი არის ის, რომ 2024 წლიდან უგზო-უკვლოდ დაკარგულად მიჩნეული სამხედროების ნაწილი ახლა უკვე ოფიციალურად გამოცხადდა დაღუპულად. ასეთ შემთხვევებში ხანდახან ცხედრების აღმოჩენა ხდება, თუმცა ხშირია შემთხვევებიც, როდესაც სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე ხდება ადამიანის გარდაცვლილად ცნობა – ნათესავების ან სამხედრო სტრუქტურების მიმართვის შემდეგ. შესაბამისად, სტატისტიკის ზრდა ყოველთვის არ ასახავს მხოლოდ ახალ დანაკარგებს, არამედ წარსულში დაკარგულად მიჩნეული ადამიანების გადაფასებასაც.

განსაკუთრებით საინტერესოა რეგიონული ჭრილში დანაკარგების ანალიზი. მაგალითად, ბაშკორტოსტანში დადასტურებული დაღუპულთა რაოდენობამ უკვე გადააჭარბა 9500-ს, ხოლო თათრეთში — 8000-ს. ამ ორი რეგიონის ჯამური დანაკარგები (18 000-ზე მეტი ადამიანი) უკვე 20%-ით აღემატება საბჭოთა კავშირის მთლიან დანაკარგებს ავღანეთის ომში, სადაც ოფიციალური მონაცემებით დაახლოებით 15 000 სამხედრო დაიღუპა. ეს შედარება ნათლად აჩვენებს თანამედროვე კონფლიქტის მასშტაბს და ინტენსივობას. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ ბაშკორტოსტანი და თათრეთი უკვე დიდი ხანია ლიდერობენ დანაკარგების რაოდენობით, რაც ნაწილობრივ იმითაც აიხსნება, რომ ამ რეგიონებში აქტიურად მუშაობენ მოხალისეები, რომლებიც მონაცემების შეგროვებასა და დადასტურებას ახორციელებენ.

თუ სტატისტიკას მოსახლეობის პროპორციულ ჭრილში შევხედავთ, სურათი კიდევ უფრო მკაფიო ხდება. ყველაზე მაღალი დანაკარგების მაჩვენებელი ფიქსირდება ისეთ რეგიონებში, როგორიცაა ტუვა, ბურიატია და ალთაი. ამ რეგიონებში მცხოვრები მამაკაცებისთვის ფრონტზე მოხვედრისა და დაღუპვის ალბათობა 20-დან 30-ჯერ უფრო მაღალია, ვიდრე მაგალითად მოსკოვში მცხოვრებთათვის. ეს უთანასწორობა ხაზს უსვამს სოციალურ და ეკონომიკურ ფაქტორებს, რომლებიც გავლენას ახდენს სამხედრო მობილიზაციაზე და კონტრაქტების გაფორმებაზე.

ომის მიმდინარეობის დინამიკა ასევე კარგად ჩანს ნეკროლოგებისა და დადასტურებული სიკვდილიანობის ანალიზში. ყველაზე მძიმე პერიოდებში, როგორიც იყო ბახმუტისა და ავდიივკის ბრძოლები, დღეში 100-დან 150-მდე სამხედროის დაღუპვა ფიქსირდებოდა. შედარებით მშვიდ პერიოდებში ეს მაჩვენებელი 50–60-მდე მცირდებოდა, თუმცა 2024 წლის ოქტომბრიდან მოყოლებული ტენდენცია კვლავ მკვეთრად გაიზარდა და დღიური დანაკარგების საშუალო რაოდენობა სტაბილურად 120-ზე ქვემოთ აღარ ჩამოდის. ეს მიუთითებს იმაზე, რომ კონფლიქტი კვლავ მაღალი ინტენსივობით გრძელდება და მხარეები მნიშვნელოვან ადამიანურ რესურსს კარგავენ.

სოციალური თვალსაზრისით, რუსეთის არმიაში დაკომპლექტების თანამედროვე მოდელი მნიშვნელოვან ცვლილებებს ავლენს. კონტრაქტული სამსახურის ძირითადი ნაწილი მოდის მცირე ქალაქებისა და სოფლების მოსახლეობაზე, სადაც ეკონომიკური შესაძლებლობები შეზღუდულია და სტაბილური, მაღალანაზღაურებადი სამუშაოს პოვნა რთულია. ასეთ პირობებში სამხედრო სამსახური ბევრისთვის ერთ-ერთ მთავარ შემოსავლის წყაროდ იქცევა. ადგილობრივი ადმინისტრაციებიც აქტიურად არიან ჩართული აგიტაციაში, რაც კიდევ უფრო ზრდის რეგიონებიდან სამხედროების რაოდენობას.

განსაკუთრებით საგულისხმოა ოფიცერთა დანაკარგები. დადასტურებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან დღემდე დაღუპულია 7143 ოფიცერი, მათ შორის ასობით მაღალი რანგის სამხედრო. ამ რიცხვში შედის 494 ვიცე-პოლკოვნიკი, 164 პოლკოვნიკი და 15 გენერალი. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ოფიცერთა დანაკარგების 77% მოდის უმცროს რგოლზე — ანუ იმ სამხედროებზე, რომლებიც უშუალოდ ხელმძღვანელობენ საბრძოლო ოპერაციებს ფრონტის ხაზზე. ეს გარემოება სერიოზულად მოქმედებს არმიის ეფექტიანობაზე, რადგან სწორედ ეს კატეგორია ასრულებს ბრძანებებს და უზრუნველყოფს ოპერაციების განხორციელებას, ხშირად კი საკმარისი რესურსისა და მხარდაჭერის გარეშე.

თუმცა, მიუხედავად დეტალური მონაცემებისა, ექსპერტები თანხმდებიან, რომ რეალური დანაკარგები ბევრად უფრო მაღალია. ღია წყაროებზე დაფუძნებული ანალიზი, როგორიცაა ნეკროლოგები და დაკრძალვის ცნობები, სავარაუდოდ ასახავს საერთო დანაკარგების მხოლოდ 45%-დან 65%-მდე. ეს ნიშნავს, რომ რეალურად დაღუპულთა რაოდენობა შეიძლება მერყეობდეს 332 600-დან 480 500 ადამიანამდე. თუ ამას დავუმატებთ პრორუსული ფორმირებების — ე.წ. „დნრ“-ისა და „ლნრ“-ის დანაკარგებს, საერთო მაჩვენებელი შესაძლოა გაიზარდოს 353 600-დან 504 000-მდე. ამ სხვაობის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია ის, რომ ბევრი დაღუპული ჯერ კიდევ რჩება ბრძოლის ველზე და მათი ევაკუაცია დრონების მაღალი აქტივობის გამო ვერ ხერხდება.

მონაცემთა შეგროვების მეთოდოლოგია ეფუძნება მრავალ წყაროს: რეგიონული ხელისუფლების ოფიციალურ განცხადებებს, ადგილობრივი მედიის ცნობებს, საგანმანათლებლო დაწესებულებების პუბლიკაციებს და თავად ოჯახების მიერ გავრცელებულ ინფორმაციას. დადასტურებულად ითვლება მხოლოდ ის შემთხვევები, რომლებიც გამყარებულია ვიზუალური ან ოფიციალური მტკიცებულებით — მაგალითად, დაკრძალვის ფოტოებით ან ოფიციალური განცხადებებით. სამხედროების კუთვნილება და სტატუსი ხშირად დგინდება ფორმის ნიშნების მიხედვით, ხოლო მობილიზებულები, მოხალისეები და ყოფილი პატიმრები ცალკე კატეგორიებადაა გამოყოფილი.