ოპოზიციური პარტიების შესაძლო აკრძალვა, ხელისუფლების პოლიტიკური მოტივები და ამ პროცესის გავლენა ქვეყნის დემოკრატიულ მომავალზე – აღნიშნულ საკითხებზე რადიო „მაესტროს“ ეთერში პარტია „ჯერ საქართველოს“ თავმჯდომარემ, ვიქტორ ყიფიანმა ისაუბრა.

ჟურნალისტ ლევან ჭითანავასთან ინტერვიუში ყიფიანმა საკონსტიტუციო სასამართლოში მიმდინარე განხილვები შეაფასა და განაცხადა, რომ, მისი აზრით, ხელისუფლების მოქმედებები მხოლოდ კონკრეტული პოლიტიკური პარტიების საქმიანობის შეზღუდვას არ ემსახურება.

— საკონსტიტუციო სასამართლოში ხუთი ოპოზიციური პარტიის აკრძალვის საკითხის განხილვა მიმდინარეობს. ხელისუფლება საერთაშორისო პრეცედენტებზე მიუთითებს და საკუთარ პოზიციას დემოკრატიის დაცვის აუცილებლობით ხსნის. რამდენად დამაჯერებელია ეს არგუმენტაცია და რა არის პროცესის მთავარი პოლიტიკური და სამართლებრივი გამოწვევა?

— ჩემი შეფასებით, ეს არ არის ერთჯერადი აქტი. ეს არის ხანგრძლივი პროცესის ერთ-ერთი ეტაპი, რომლის საბოლოო მიზანიც ქვეყანაში პოლიტიკური საქმიანობის შეზღუდვაა.

თუ გავიხსენებთ 2012 წლიდან განვითარებულ მოვლენებს, დავინახავთ, რომ ეს პროცესი სხვადასხვა მიმართულებით მიმდინარეობდა. საუბარია არა მხოლოდ პოლიტიკური პარტიების საქმიანობაზე, არამედ საზოგადოებრივი სექტორისა და აზრის გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვაზეც.

ამ მოქმედებების ერთობლიობა ქმნის სურათს, რომელშიც პოლიტიკური კონკურენციისთვის სივრცე თანდათან ვიწროვდება.

ფორმალურად, შესაძლოა, სხვა პოლიტიკური პარტიები კვლავ არსებობდნენ, მაგრამ მხოლოდ მათი არსებობა დემოკრატიული პოლიტიკური სისტემის ფუნქციონირებას არ ნიშნავს.

ამის მაგალითად შეიძლება გავიხსენოთ გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა, სადაც მმართველი სოციალისტური პარტიის გარდა სხვა პარტიებიც არსებობდნენ, თუმცა რეალური პოლიტიკური კონკურენცია არ ყოფილა.

— ხელისუფლების წარმომადგენლები ხშირად საუბრობენ საერთაშორისო პრაქტიკაზე და მიუთითებენ ქვეყნებზე, სადაც პოლიტიკური პარტიების აკრძალვის პრეცედენტები არსებობს. როგორ აფასებთ ამ შედარებებს?

— საერთაშორისო პრაქტიკაში პოლიტიკური პარტიების აკრძალვის შემთხვევები ნამდვილად არსებობს, თუმცა თითოეული შემთხვევა კონკრეტული პოლიტიკური და სამართლებრივი გარემოებების გათვალისწინებით უნდა შეფასდეს.

მთავარი საკითხია, რა მიზანს ემსახურება ასეთი გადაწყვეტილება და რა შედეგს იწვევს ის ქვეყნის პოლიტიკური სისტემისთვის.

ამ შემთხვევაში საუბარია არა მხოლოდ ხუთი პარტიის საქმიანობის შეზღუდვაზე, არამედ იმ მოქალაქეებზეც, რომლებიც ამ პოლიტიკურ ძალებს უჭერენ მხარს.

მათ აქვთ საკუთარი პოლიტიკური შეხედულებები და არჩევანი. პარტიის აკრძალვით ამ ადამიანების პოლიტიკური პოზიციები არ გაქრება.

შესაბამისად, ჩნდება კითხვა, სად და როგორ შეძლებენ ისინი საკუთარი შეხედულებების გამოხატვას.

— თქვენი აზრით, რა შეიძლება იყოს ხელისუფლების რეალური პოლიტიკური მოტივაცია?

— ჩემი შეფასებით, ხელისუფლება ცდილობს მისთვის მაქსიმალურად კომფორტული პოლიტიკური გარემოს შექმნას.

თუმცა პოლიტიკური პარტიების აკრძალვა ვერ გააქრობს საზოგადოებაში არსებულ განსხვავებულ შეხედულებებსა და განწყობებს.

შესაძლოა, ამგვარმა გადაწყვეტილებამ პოლიტიკური დაპირისპირება კიდევ უფრო გაამწვავოს და საზოგადოებაში არსებული პოლარიზაცია გააძლიეროს.

ხელისუფლება ოპოზიციის მნიშვნელოვან ნაწილს ისედაც რადიკალურად მოიხსენიებს, თუმცა სწორედ პოლიტიკური საქმიანობის შეზღუდვამ შეიძლება ხელი შეუწყოს უფრო კონფრონტაციული გარემოს ჩამოყალიბებას.

— ამ პროცესს საერთაშორისო პარტნიორების მხრიდან მწვავე შეფასებები შეიძლება მოჰყვეს. რატომ შეიძლება უღირდეს ხელისუფლებას ასეთი პოლიტიკური ფასის გადახდა?

— ჩემი აზრით, ხელისუფლებას ეს პოლიტიკური ფასი გაცნობიერებული აქვს.

ბოლო წლებში განვითარებული მოვლენების გათვალისწინებით, ვფიქრობ, მიღებულია პრინციპული გადაწყვეტილება, რომლის განხორციელებასაც ხელისუფლება თანმიმდევრულად ცდილობს.

ამიტომ საერთაშორისო შეფასებები და კრიტიკა, სავარაუდოდ, ვერ გახდება ამ პროცესის შეჩერების მთავარი ფაქტორი.

ჩემი შეფასებით, ხელისუფლება უკვე შეგუებულია იმ პოლიტიკურ ფასს, რომლის გადახდაც საკუთარი გადაწყვეტილებების გამო უწევს ან მომავალში მოუწევს.

— ბოლო პერიოდში ხშირად გამოითქმის მოსაზრება, რომ ოპოზიციური პარტიების აკრძალვის პროცესი შესაძლოა რუსეთთან იყოს დაკავშირებული. თქვენ როგორ უყურებთ ამ საკითხს?

— კონკრეტულად ამ გადაწყვეტილების მიღებაში რუსეთის მონაწილეობის დამადასტურებელი ფაქტობრივი მასალა არ მაქვს და ასეთ მტკიცებას ვერ გავაკეთებ.

თუმცა, თუ ზოგად პოლიტიკურ სურათს შევხედავთ, ვხედავთ, რომ საქართველოს ხელისუფლების დამოკიდებულება რუსეთის მიმართ უფრო რბილი გახდა.

ამავე დროს, ვფიქრობ, მიმდინარე პროცესების ახსნა მხოლოდ საგარეო ფაქტორებით არ იქნება სწორი.

ჩემი შეფასებით, ხელისუფლება ცდილობს არსებული პოლიტიკური მდგომარეობით ისარგებლოს და საკუთარი ძალაუფლება მაქსიმალურად განამტკიცოს.

ამ ეტაპზე, მიუხედავად საზოგადოებრივი პროტესტისა და საერთაშორისო კრიტიკისა, ხელისუფლება ვერ ხედავს ისეთ საფრთხეს, რომელიც მას პოლიტიკური კურსის შეცვლას აიძულებდა.

სწორედ ამ გარემოებით ცდილობს ის სარგებლობას და საკუთარი პოზიციების კიდევ უფრო გამყარებას.