ოპოზიციური პარტიების შესაძლო აკრძალვა, რუსეთის მიმართ საქართველოს ხელისუფლების პოლიტიკა და ქვეყნის სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის წინაშე არსებული საფრთხეები – ამ საკითხებზე რადიო „მაესტროს“ ეთერში პოლიტოლოგმა ნიკა ჩიტაძემ ისაუბრა.
ჟურნალისტ ლევან ჭითანავასთან ინტერვიუში ჩიტაძემ განაცხადა, რომ, მისი შეფასებით, საქართველოს ხელისუფლების რუსეთის მიმართ ლოიალური პოლიტიკა მოსკოვის მხრიდან საპასუხო დათმობების გარანტიას არ ქმნის. პოლიტოლოგმა ყურადღება გაამახვილა იმ პოლიტიკურ პროცესებზეც, რომლებიც, მისი აზრით, საქართველოში განსხვავებული აზრისა და პროდასავლური პოლიტიკური ძალების შეზღუდვისკენ არის მიმართული.
ნიკა ჩიტაძის შეფასებით, ოპოზიციური პარტიების შესაძლო აკრძალვა მხოლოდ კონკრეტული პოლიტიკური გაერთიანებების მომავალს არ ეხება. მისი თქმით, ამ პროცესმა შესაძლოა გავლენა მოახდინოს ქვეყნის დემოკრატიულ განვითარებაზე, ევროპული ინტეგრაციის პერსპექტივასა და სახელმწიფო ინსტიტუტების დამოუკიდებელ ფუნქციონირებაზე.
პოლიტოლოგი მიიჩნევს, რომ ყველაზე მნიშვნელოვანი საფრთხე საქართველოს რუსეთზე დამოკიდებულების გაღრმავებაა, რის შედეგადაც ქვეყანა შესაძლოა ფორმალურად დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ დარჩეს, თუმცა რეალურად საკუთარი პოლიტიკური გადაწყვეტილებების მიღების შესაძლებლობა შეეზღუდოს.
– საქართველოს ხელისუფლების რუსეთის მიმართ ლოიალური პოლიტიკის მიუხედავად, მოსკოვი საპასუხო დათმობებზე არ მიდის. როგორ აფასებთ ამ ვითარებას და რამდენად შეიძლება ეს პოლიტიკა რუსეთის ინტერესებს ემსახურებოდეს?
– რუსეთი თავს ვალდებულად არ მიიჩნევს, საქართველოს მიმართ რაიმე დათმობაზე წავიდეს მხოლოდ იმიტომ, რომ საქართველოს დღევანდელი ხელისუფლება მის მიმართ ლოიალურ პოლიტიკას ატარებს.
ამ საკითხის შეფასებისას მნიშვნელოვანია გავიხსენოთ 2012 წლის მოვლენებიც. როდესაც ბიძინა ივანიშვილმა რუსეთში საკუთარი ქონების მნიშვნელოვანი ნაწილი გაყიდა, ეს თანხები საქართველოში წინასაარჩევნო პერიოდში შემოვიდა.
ჩემი შეფასებით, იმ პერიოდში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა პოლიტიკურმა პროპაგანდამ, რომელიც, პირველ რიგში, „ნაციონალური მოძრაობის“ წინააღმდეგ იყო მიმართული.
წლების განმავლობაში საზოგადოებაში ვრცელდებოდა სხვადასხვა ინფორმაცია და ბრალდება, რამაც მოქალაქეთა ნაწილის პოლიტიკური განწყობების ჩამოყალიბებაზე გავლენა მოახდინა.
არსებობს საფუძვლიანი ეჭვი, რომ გარკვეული საინფორმაციო პროცესები შესაძლოა რუსეთის ინტერესებსაც ემსახურებოდა, რათა „ქართული ოცნება“ ხელისუფლებაში დარჩენილიყო და პროდასავლურ პოლიტიკურ ძალებს ხელისუფლებაში დაბრუნების შესაძლებლობა არ მისცემოდათ.
საზოგადოების ნაწილს შესაძლოა არ მოსწონდეს მოქმედი ხელისუფლება, თუმცა წინა ხელისუფლების დაბრუნების შიშის გამო კვლავ მის მხარდაჭერას ამჯობინებდეს. ეს განწყობაც წლების განმავლობაში გავრცელებული პოლიტიკური გზავნილების შედეგი შეიძლება იყოს.
– ოპოზიციის წარმომადგენელთა ნაწილის შეფასებით, მიმდინარე პროცესი მხოლოდ პროდასავლური პარტიების აკრძალვას კი არა, ქვეყანაში პროდასავლური პოლიტიკური კურსის შეზღუდვასაც ემსახურება. ამასთან, პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარე არჩილ გორდულაძე აცხადებს, რომ ხელისუფლება არა პროდასავლური პარტიების, არამედ იმ პოლიტიკური გაერთიანებების აკრძალვას ითხოვს, რომლებმაც, მისი შეფასებით, არაკონსტიტუციური ქმედებები ჩაიდინეს. როგორ უნდა გაიმიჯნოს კონსტიტუციური წესრიგის დაცვა პოლიტიკური ოპონენტების შეზღუდვისგან?
– ჩემი შეფასებით, ბრძოლა მხოლოდ კონკრეტული პოლიტიკური პარტიების წინააღმდეგ არ მიმდინარეობს. ეს არის განსხვავებული აზრის წინააღმდეგ მიმართული პროცესი, რომელიც წლების განმავლობაში გრძელდება.
ეს ტენდენცია „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებაში მოსვლამდეც შეინიშნებოდა, ხოლო შემდგომ პერიოდში კიდევ უფრო განვითარდა.
მნიშვნელოვანია, ერთმანეთისგან გავმიჯნოთ კონსტიტუციური წესრიგის წინააღმდეგ მიმართული მოქმედებები და პოლიტიკური პროტესტი.
მაგალითად, თუ ოპოზიცია არჩევნების შედეგებს არ აღიარებს ან პარლამენტში შესვლაზე უარს ამბობს, ეს თავისთავად არ ნიშნავს, რომ ის არაკონსტიტუციურად მოქმედებს.
2008 წელსაც ოპოზიციის ნაწილმა პარლამენტში შესვლაზე უარი განაცხადა. მსგავსი პოლიტიკური გადაწყვეტილებები თავისთავად კონსტიტუციის დარღვევად არ შეიძლება შეფასდეს.
მოქალაქეებს აქვთ შეკრების, საკუთარი პოლიტიკური შეხედულებების გამოხატვისა და ხელისუფლების შეცვლის მოთხოვნის უფლება.
კონსტიტუციური წესრიგის დაცვა არ უნდა იქცეს განსხვავებული აზრის შეზღუდვის საფუძვლად. აუცილებელია კონკრეტული ქმედებების სამართლებრივი შეფასება და იმის დადგენა, რეალურად დაირღვა თუ არა კანონი.
– პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილემ გიორგი კახიანმა განაცხადა, რომ ოპოზიციას სასამართლოში სამართლებრივად დასაბუთებული არგუმენტების წარდგენა არ შეუძლია. მისი თქმით, საკონსტიტუციო სასამართლოს სხდომების საჯაროობა საზოგადოებას შესაძლებლობას აძლევს, თავად გამოიტანოს დასკვნები. როგორ შეაფასებდით ამ განცხადებას?
– ოპოზიციას არგუმენტები ნამდვილად აქვს.
არ ვიზიარებ შეფასებას, თითქოს ოპოზიციურ პოლიტიკურ ძალებს საკუთარი პოზიციის დასასაბუთებლად არაფერი გააჩნიათ.
მთავარი საკითხია, რამდენად შეძლებს ხელისუფლება საკონსტიტუციო სასამართლოში პარტიების აკრძალვის აუცილებლობის დასაბუთებას.
სასამართლო პროცესის საჯაროობა მნიშვნელოვანია, რადგან საზოგადოებას შესაძლებლობა აქვს, გაეცნოს წარმოდგენილ არგუმენტებს და თავად შეაფასოს, რამდენად საფუძვლიანია მხარეთა პოზიციები.
თუმცა, ჩემი აზრით, ამ პროცესს მხოლოდ სამართლებრივი მნიშვნელობა არ აქვს. ის უშუალოდ უკავშირდება ქვეყნის პოლიტიკურ მომავალს.
– როდესაც საუბრობენ არა მხოლოდ ოპოზიციური პარტიების, არამედ ქვეყანაში პროდასავლური პოლიტიკური კურსის შეზღუდვის მცდელობაზე, რამდენად იზიარებთ ამ შეფასებას? და საბოლოოდ, რა დგას ყველაზე დიდი რისკის ქვეშ ? კონკრეტული ოპოზიციური პარტიების პოლიტიკური მომავალი, მრავალპარტიული დემოკრატიის ფუნქციონირება თუ საქართველოს ევროპული ინტეგრაციის პერსპექტივა?
– ჩემი შეფასებით, საფრთხე გაცილებით ფართოა და მხოლოდ კონკრეტულ პოლიტიკურ პარტიებს არ ეხება.
პრობლემები შეექმნება როგორც საქართველოს ევროპული ინტეგრაციის პერსპექტივას, ისე ქვეყანაში განსხვავებული პოლიტიკური შეხედულებების მქონე ადამიანებს.
თუმცა საბოლოო ჯამში, ყველაზე მნიშვნელოვანი საფრთხე თავად ქართული სახელმწიფოს დამოუკიდებელ არსებობას უკავშირდება.
საქართველო შესაძლოა ნომინალურად დამოუკიდებელი ქვეყანა იყოს, მაგრამ რეალურად რუსეთის მიმართ ვასალურ დამოკიდებულებაში აღმოჩნდეს.
ასეთ ვითარებაში სახელმწიფო ინსტიტუტები , პარლამენტი, სასამართლო სისტემა და სხვა საჯარო უწყებები , ფორმალურად გააგრძელებენ ფუნქციონირებას, თუმცა მათი რეალური დამოუკიდებლობა და დანიშნულება შეიცვლება.
ჩემი აზრით, სწორედ ეს არის მთავარი რისკი, რომელიც მიმდინარე პოლიტიკურ პროცესებს უკავშირდება.