გაციებისა და გრიპის სიმპტომების შესამსუბუქებლად განკუთვნილი კომბინირებული პრეპარატები ზოგჯერ ჩვეულებრივ ტკივილგამაყუჩებლებზე მნიშვნელოვნად ძვირია. თუმცა სპეციალისტების განმარტებით, მაღალი ფასი ყოველთვის არ ნიშნავს უკეთეს სამკურნალო ეფექტს. განსხვავება ხშირად დამატებით ინგრედიენტებს, პროდუქტის ფორმასა და ბრენდის ცნობადობას უკავშირდება.

მანჩესტერის უნივერსიტეტის ფარმაციის მიმართულების ხელმძღვანელის, პროფესორ ჯეინ ლოურენსის განცხადებით, ცნობილი ბრენდების მედიკამენტებსა და მათ შედარებით იაფ ალტერნატივებს შორის ეფექტიანობის თვალსაზრისით განსხვავება ხშირად მცირეა.

მისი თქმით, მომხმარებლები ცნობილ ბრენდებს ენდობიან, რადგან ისინი დიდი ხანია ბაზარზეა წარმოდგენილი და აქტიურად რეკლამირდება. თუმცა იაფი მედიკამენტებიც გადიან შესაბამის შემოწმებას და მათი ეფექტიანობა აქტიური ნივთიერებების მიხედვით უნდა შეფასდეს.

რას შეიცავს გაციებისა და გრიპის საწინააღმდეგო პრეპარატები?

გაციების სიმპტომების შესამსუბუქებელი მედიკამენტები ძირითადად სამ კატეგორიად იყოფა: ცნობილი ბრენდების კომბინირებული პრეპარატები, სავაჭრო ქსელების საკუთარი ბრენდების ანალოგები და ერთკომპონენტიანი მედიკამენტები, რომლებიც პარაცეტამოლს ან იბუპროფენს შეიცავს.

ბრიტანეთის ბაზარზე ფასებს შორის განსხვავება განსაკუთრებით თვალსაჩინოა. მაგალითად, Lemsip All-In-One Max Strength-ის 16 ტაბლეტის ფასი 7,30 გირვანქა სტერლინგია, მაშინ როდესაც ზოგიერთ სუპერმარკეტში პარაცეტამოლის ტაბლეტების შეფუთვა 0,35 გირვანქა ღირს.

ორივე პრეპარატი შეიცავს პარაცეტამოლს, რომლის რაოდენობა ერთ ტაბლეტში 500 მილიგრამია. ეს ნივთიერება არ მკურნალობს ვირუსულ ინფექციას, თუმცა გამოიყენება ტკივილის შესამცირებლად და მომატებული ტემპერატურის დასაწევად.

კომბინირებული პრეპარატები დამატებით ინგრედიენტებსაც შეიცავს, რომლებიც სხვადასხვა სიმპტომის შესამსუბუქებლადაა განკუთვნილი.

რამდენად ეფექტიანია ფენილეფრინი?

გაციებისა და გრიპის საწინააღმდეგო არაერთი მედიკამენტის შემადგენლობაში შედის ფენილეფრინი – ნივთიერება, რომელიც ცხვირის ლორწოვანი გარსის სისხლძარღვების შევიწროებისა და გაჭედილი ცხვირის სიმპტომების შემცირებისთვის გამოიყენება.

თუმცა სპეციალისტების შეფასებით, ტაბლეტის სახით მიღებული ფენილეფრინის ეფექტიანობა არასაკმარისად არის დადასტურებული.

პროფესორ ლოურენსის განმარტებით, პერორალურად მიღებული ნივთიერების მნიშვნელოვანი ნაწილი ორგანიზმში იშლება მანამდე, ვიდრე სისხლის მიმოქცევაში საკმარისი რაოდენობით მოხვდება.

2024 წელს აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ (FDA) წამოაყენა წინადადება, რომ პერორალური ფენილეფრინი ამოღებულიყო ურეცეპტოდ გასაყიდი ცხვირის გაჭედვის საწინააღმდეგო საშუალებების ნებადართული აქტიური ინგრედიენტების ჩამონათვალიდან. უწყების შეფასებით, არსებული სამეცნიერო მონაცემები მის ეფექტიანობას ვერ ადასტურებს. სტატიაში აღნიშნულია, რომ ეს გადაწყვეტილება საბოლოოდ ჯერ არ იყო დამტკიცებული.

ეს შეფასება ეხება პერორალურ ფენილეფრინს და არა ავტომატურად იმავე ნივთიერების შემცველ ცხვირის სპრეებს.

ზოგიერთი კომბინირებული პრეპარატი შეიცავს გუაიფენეზინსაც, რომლის დანიშნულებაა სასუნთქ გზებში ლორწოს გათხელება და ამოხველების გაადვილება. ამ ნივთიერების ეფექტიანობაზე კვლევების შედეგები განსხვავებულია: ნაწილი სიმპტომების გაუმჯობესებას აჩვენებს, ნაწილი კი მნიშვნელოვან სარგებელს ვერ ადასტურებს.

კოფეინისა და ცხელი სასმელების გავლენა

გაციების საწინააღმდეგო ზოგიერთი ძლიერი მოქმედების კომბინირებული პრეპარატი ერთ ტაბლეტში 65 მილიგრამამდე კოფეინს შეიცავს, რაც დაახლოებით ერთი ფინჯანი ხსნადი ყავის კოფეინის რაოდენობას შეესაბამება.

კვლევების თანახმად, კოფეინმა შესაძლოა გარკვეულწილად გააძლიეროს პარაცეტამოლის ტკივილგამაყუჩებელი მოქმედება და დააჩქაროს მისი ეფექტის დაწყება. თუმცა მოსალოდნელი დამატებითი სარგებელი შედარებით მცირეა.

ბაზარზე გავრცელებულია ფხვნილის ფორმის პრეპარატებიც, რომლებიც ცხელ წყალში იხსნება. მათი ერთი დოზის ღირებულება ხშირად ტაბლეტების ფასს აღემატება.

თბილმა სასმელმა შესაძლოა დროებით შეამსუბუქოს ყელის გაღიზიანება. ერთ-ერთი კვლევის მიხედვით, ხსნადი ფორმით მიღებული მედიკამენტის აქტიური ნივთიერებები შესაძლოა სისხლში უფრო სწრაფად შეიწოვებოდეს, თუმცა რამდენად იწვევს ეს პაციენტისთვის შესამჩნევ კლინიკურ განსხვავებას, დაზუსტებული არ არის.

რატომ ირჩევენ მომხმარებლები ძვირადღირებულ ბრენდებს?

მედიკამენტების ფასსა და მომხმარებლის არჩევანზე გავლენას მარკეტინგიც ახდენს.

დიდი სააფთიაქო ქსელის ყოფილი მენეჯერის განცხადებით, ცნობილი ბრენდების პროდუქცია ხშირად მაღაზიებში თვალის დონეზე განთავსდება, მაშინ როდესაც შედარებით იაფი ალტერნატივები ქვედა თაროებზეა წარმოდგენილი.

მისივე თქმით, მომხმარებლები ხშირად კონკრეტულ ბრენდს ითხოვენ მაშინაც კი, როდესაც ფარმაცევტი მათ მსგავსი შემადგენლობის უფრო იაფ მედიკამენტს სთავაზობს.

ბრიტანეთის სამომხმარებლო ჯანდაცვის პროდუქტების მწარმოებელთა ასოციაცია (PAGB) აღნიშნავს, რომ ცნობადი ბრენდები მომხმარებლებს მედიკამენტების შერჩევაში ეხმარება და პროდუქტის მიმართ ნდობას ზრდის.

ამასთან, კომპანია Reckitt-ის, რომელსაც Lemsip-ისა და Nurofen-ის ბრენდები ეკუთვნის, წარმომადგენლის განცხადებით, მათი პრეპარატების შემადგენლობაში არსებული ნივთიერებები მარეგულირებელი ორგანოების მიერ არის დამტკიცებული და განკუთვნილია რამდენიმე სიმპტომის, მათ შორის სიცხის, ცხვირის გაჭედვისა და ხველის შესამსუბუქებლად.

რას ურჩევენ ექიმები პაციენტებს?

გაციებისა და გრიპის სიმპტომების მართვისას ექიმები ყურადღებას ამახვილებენ დასვენებაზე, სითხის საკმარისი რაოდენობით მიღებასა და საჭიროების შემთხვევაში ტკივილგამაყუჩებელი ან სიცხის დამწევი საშუალებების გამოყენებაზე.

განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მედიკამენტების შემადგენლობის შემოწმება. მაგალითად, თუ პაციენტი უკვე იღებს პარაცეტამოლის შემცველ კომბინირებულ პრეპარატს, დამატებით პარაცეტამოლის მიღებამ შესაძლოა რეკომენდებული დოზის გადაჭარბება და ღვიძლის დაზიანება გამოიწვიოს.

ბრიტანეთის ჯანდაცვის ეროვნული სამსახური (NHS) ყელის ტკივილის შესამსუბუქებლად მარილიანი წყლის გამოვლებასაც ურჩევს პაციენტებს. თაფლისა და ლიმონის თბილმა სასმელმა კი შესაძლოა ხველით გამოწვეული დისკომფორტი შეამციროს.

ბრიტანეთის ზოგადი პრაქტიკის ექიმთა სამეფო კოლეჯის ვიცე-პრეზიდენტის, ჯეიმი ჰაინსის განცხადებით, ექიმთან კონსულტაცია საჭიროა, თუ ხველა სამ კვირაზე მეტხანს გრძელდება ან პაციენტს აღენიშნება წონის აუხსნელი კლება. გულმკერდის ტკივილისა და სუნთქვის გაძნელების შემთხვევაში აუცილებელია გადაუდებელი სამედიცინო შეფასება.

სპეციალისტები ასევე აღნიშნავენ, რომ გაციების საწინააღმდეგო ყველა მედიკამენტი ორსულებისთვის უსაფრთხო არ არის. შესაბამისად, მათი მიღების წინ საჭიროა ექიმთან, ბებიაქალთან ან ფარმაცევტთან კონსულტაცია.

წყარო: BBC