უკრაინის შეიარაღებულმა ძალებმა აღმოსავლეთ ფრონტზე განხორციელებული კონტრშეტევის დროს საბრძოლო რობოტები, უპილოტო საფრენი აპარატები, ელექტრონული ბრძოლის სისტემები და სპეციალურად მომზადებული ქვეითი დანაყოფები ერთიან ოპერაციაში გააერთიანეს. სამხედრო ოპერაციამ, სახელწოდებით „ვივალდი“, უკრაინულ ძალებს რუსეთის არმიის წინსვლის ერთ-ერთი მიმართულების შეჩერებისა და გარკვეული ტერიტორიების დაბრუნების შესაძლებლობა მისცა.

ამის შესახებ სააგენტო Reuters 18 ნოემბერს გამოქვეყნებულ სპეციალურ რეპორტაჟში წერს. ჟურნალისტები ხარკოვის ოლქში უკრაინის მესამე არმიის კორპუსის ბაზას ეწვივნენ და ოპერაციის ექვს მონაწილეს, მათ შორის სამხედრო მეთაურებსა და უშუალოდ საბრძოლო მოქმედებებში ჩართულ ჯარისკაცებს ესაუბრნენ.

Reuters-ის შეფასებით, ოპერაციამ აჩვენა, როგორ შეიძლება თანამედროვე ტექნოლოგიებისა და ქვეითი დანაყოფების კოორდინირებული გამოყენებით რუსეთის რიცხობრივი უპირატესობის ნაწილობრივ კომპენსირება.

საბრძოლო რობოტები და დრონები ერთიან ოპერაციაში

ოპერაცია „ვივალდი“ გაზაფხულსა და ზაფხულში დაიწყო და ოქტომბერში დასრულდა. მისი მთავარი მიზანი აღმოსავლეთ უკრაინაში რუსეთის სამხედრო ძალების წინსვლის შეჩერება და სლოვიანსკის მიმართულებით ალყის შემორტყმის საფრთხის შემცირება იყო.

უკრაინულმა დანაყოფებმა გამოიყენეს დისტანციურად მართვადი სახმელეთო რობოტები, რომლებიც მსხვილკალიბრიანი ტყვიამფრქვევებით, ყუმბარმტყორცნებითა და ასაფეთქებელი მოწყობილობებით იყვნენ აღჭურვილი.

რობოტების ნაწილი რუსეთის სამხედრო პოზიციებზე შეტევებს ახორციელებდა, ნაწილი კი დანაღმული ტერიტორიების გაწმენდას უზრუნველყოფდა.

უკრაინის სამხედრო სარდლობის განცხადებით, ერთ-ერთ ეპიზოდში საბრძოლო რობოტები მოწინააღმდეგის ზურგში სპეციალურად ადაპტირებული კვადროკოპტერების საშუალებით გადაიყვანეს. უკრაინული მხარე აცხადებს, რომ ომის განმავლობაში მსგავსი მეთოდი პირველად გამოიყენეს.

სახმელეთო ოპერაციების პარალელურად, საჰაერო დრონები რუსეთის გამაგრებულ პოზიციებსა და თავშესაფრებს უტევდნენ, განსაკუთრებით იმ ადგილებში, სადაც ქვეითი ჯარისკაცების უშუალო შესვლა მაღალი რისკის შემცველი იყო.

მესამე არმიის კორპუსის ინფორმაციით, ელექტრონული ბრძოლის სისტემები საბრძოლო მოქმედებების ზონაში მოწინააღმდეგის უპილოტო აპარატების მართვისა და საკომუნიკაციო სიგნალების შეფერხებას უზრუნველყოფდა.

რა შედეგი გამოიღო ოპერაციამ?

უკრაინის სამხედრო სარდლობის მონაცემებით, ოპერაციის შედეგად გათავისუფლდა დაახლოებით 277 კვადრატული კილომეტრი ტერიტორია.

მიუხედავად იმისა, რომ ეს ფართობი რუსეთის მიერ ოკუპირებული უკრაინის დაახლოებით 177 ათასი კვადრატული კილომეტრის მხოლოდ მცირე ნაწილს შეადგენს, სამხედრო თვალსაზრისით ოპერაციას მნიშვნელოვანი შედეგი ჰქონდა.

უკრაინული მხარის განცხადებით, კონტრშეტევამ რუსეთის ძალებს სლოვიანსკის ჩრდილოეთიდან ალყაში მოქცევის მცდელობაში ხელი შეუშალა და აღმოსავლეთ უკრაინის ქალაქების თავდაცვითი სისტემის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მონაკვეთი გაამყარა.

Reuters აღნიშნავს, რომ უკრაინელი სამხედროების მიერ წარმოდგენილი ყველა ინფორმაცია დამოუკიდებლად ვერ გადაამოწმა, თუმცა ტერიტორიული ცვლილებები ღია წყაროებზე მომუშავე ანალიტიკოსების რუკებზეც აისახა.

ლონდონის კინგს კოლეჯის სტრატეგიული კვლევების ექსპერტის, კრისტოფერ ტაკის შეფასებით, ოპერაცია შეზღუდული მასშტაბის, თუმცა მნიშვნელოვანი სამხედრო წარმატება იყო.

მისი თქმით, უკრაინულმა ძალებმა შეძლეს რუსეთის ერთ-ერთი ძირითადი მცდელობის ჩაშლა, რომელიც აღმოსავლეთ უკრაინის თავდაცვითი ქალაქების შემოვლას ისახავდა მიზნად.

ამასთან, ექსპერტი ხაზს უსვამს, რომ ოპერაციის გავლენა ლოკალური იყო და მას ომის საერთო მიმდინარეობა არსებითად არ შეუცვლია.

რატომ ეწოდა ოპერაციას „ვივალდი“?

ოპერაციის სახელწოდება იტალიელი კომპოზიტორის, ანტონიო ვივალდის, ცნობილ ნაწარმოებს — „წელიწადის ოთხ დროს“ უკავშირდება.

უკრაინული სარდლობის განმარტებით, სამხედრო გეგმა ოთხ ძირითად ეტაპად იყო დაყოფილი.

პირველ ეტაპზე განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო მოწინააღმდეგის პოზიციების შესწავლას, რუსეთის მცირე სადაზვერვო და დივერსიული ჯგუფების გამოვლენას და მომავალი შეტევისთვის საჭირო პირობების შექმნას.

შემდგომ ეტაპებზე უკრაინული დრონები რუსეთის მომარაგების მარშრუტებსა და სამეთაურო პუნქტებს ფრონტის ხაზიდან რამდენიმე ათეული კილომეტრის სიღრმეში უტევდნენ.

პარალელურად, საჰაერო თავდაცვის დანაყოფები რუსეთის სადაზვერვო დრონების განადგურებას ცდილობდნენ, რათა მოწინააღმდეგეს უკრაინული ძალების გადაადგილებისა და შეტევისთვის მზადების შესახებ ნაკლები ინფორმაცია მიეღო.

უკრაინელი მეთაურების განცხადებით, ოპერაციაში სამხედრო შეცდომაში შეყვანის ტრადიციული მეთოდებიც გამოიყენეს. ერთ-ერთ მიმართულებაზე განხორციელებულმა შეტევამ რუსეთის ძალების ყურადღება მიიპყრო, მაშინ როდესაც უკრაინული დანაყოფები ძირითადი იერიშისთვის სხვა მონაკვეთზე ემზადებოდნენ.

საბოლოო ეტაპზე მცირე ქვეითმა ჯგუფებმა დრონების მხარდაჭერით მოწინააღმდეგის პოზიციების დაკავება დაიწყეს.

თანამედროვე ომის ახალი მოდელი

ოპერაციის ერთ-ერთ მთავარ თავისებურებად Reuters ქვეითი დანაყოფებისა და რობოტიზებული სისტემების ერთიან საბრძოლო მართვას ასახელებს.

უკრაინის მესამე არმიის კორპუსის მეთაურის, დმიტრო როგოზიუკის განცხადებით, სამხედრო მომზადების ტრადიციული მოდელი, რომელიც ქვეითებისა და ჯავშანტექნიკის ურთიერთქმედებას ეფუძნებოდა, თანდათან იცვლება.

„ახლა ვავითარებთ კონცეფციას, რომლის მიხედვითაც ქვეითი ჯარისკაცი საბრძოლო წყობაში რობოტიზებულ სისტემებთან ერთად უნდა მოქმედებდეს“, – განაცხადა მან.

ბრიგადის გენერალ ანდრიი ბილეცკის თქმით, თანამედროვე ბრძოლის ველზე ერთდროულად ასობით ან ათასობით ტექნოლოგიური საშუალების გამოყენება ხდება შესაძლებელი.

მისი განმარტებით, თუ ტრადიციულ სამხედრო ოპერაციებში ბატალიონის განკარგულებაში რამდენიმე ათეული ჯავშანმანქანა და შეზღუდული რაოდენობის სამეთაურო პუნქტი იყო, თანამედროვე ბრძოლის ველზე ერთსა და იმავე ტერიტორიაზე ერთდროულად ათასამდე სხვადასხვა საშუალება შეიძლება მოქმედებდეს.

უკრაინელი მეთაურების შეფასებით, მსგავსი სისტემების ინტეგრაცია განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ქვეყნისთვის, რომელსაც რუსეთის არმიასთან შედარებით ნაკლები სამხედრო პერსონალი ჰყავს.

„სიკვდილის ზონა“ – თანამედროვე ფრონტის მთავარი გამოწვევა

უკრაინაში მიმდინარე ომის ერთ-ერთ ყველაზე რთულ პრობლემად ფრონტის ხაზის ორივე მხარეს ჩამოყალიბებული ე.წ. „სიკვდილის ზონა“ რჩება.

ეს არის ტერიტორია, რომელიც ფრონტის ხაზიდან ორივე მიმართულებით ათეულობით კილომეტრზე ვრცელდება და სადაც უპილოტო საფრენი აპარატების ინტენსიური მოქმედება სამხედრო ძალების გადაადგილებას უკიდურესად სახიფათოს ხდის.

დრონების მუდმივი მეთვალყურეობისა და სწრაფი დარტყმების შესაძლებლობის გამო, მსხვილი სამხედრო დანაყოფებისა და ჯავშანტექნიკის გადაადგილება მნიშვნელოვან დანაკარგებთან არის დაკავშირებული.

ოპერაცია „ვივალდის“ ფარგლებში უკრაინულმა ძალებმა სცადეს ამ პრობლემის დაძლევა საჰაერო და სახმელეთო რობოტების, ელექტრონული ბრძოლისა და მცირე ქვეითი ჯგუფების ერთდროული გამოყენებით.

თუმცა სამხედრო მეთაურები აღიარებენ, რომ მსგავსი ოპერაციების გამეორება რთულია და დიდ ტექნოლოგიურ, ორგანიზაციულ და ადამიანურ რესურსს მოითხოვს.

Starshield-ის როლი და ტექნოლოგიური დამოკიდებულების რისკები

Reuters-ის ინფორმაციით, ოპერაციის დროს უკრაინულმა ძალებმა გამოიყენეს კომპანია SpaceX-ის სატელიტური საკომუნიკაციო სისტემა Starshield, რომელიც Starlink-ის სამხედრო დანიშნულების ვერსიაა.

სისტემა მრავალი დამრტყმელი დრონისა და სხვა უპილოტო საშუალების მართვისა და კოორდინაციისთვის გამოიყენებოდა.

თუმცა ოქტომბერში უკრაინულმა მხარემ განაცხადა, რომ Starshield-ის გამოყენებაზე მოულოდნელად გარკვეული შეზღუდვები დაწესდა.

ამ გარემოებამ კიევში შეშფოთება გამოიწვია, რადგან სამხედრო ოპერაციების მნიშვნელოვანი ნაწილისთვის აღნიშნულ სისტემაზე დამოკიდებულება მაღალია და მისი სრულფასოვანი ალტერნატივა ამ ეტაპზე არ არსებობს.

ოპერაცია „ვივალდი“ შეზღუდვების დაწესებამდე ძირითადად დასრულებული იყო, თუმცა შექმნილმა ვითარებამ სამხედრო კომუნიკაციების სტაბილურობასთან დაკავშირებული რისკები კიდევ ერთხელ გამოკვეთა.

დანაკარგები და ოპერაციის სამხედრო მნიშვნელობა

უკრაინის მესამე არმიის კორპუსის წარმომადგენლის, ანდრიი ბილეცკის განცხადებით, კონტრშეტევის განმავლობაში უკრაინულმა ძალებმა რუსულ მხარესთან შედარებით დაახლოებით შვიდჯერ ნაკლები სამხედრო დაკარგეს.

მისივე თქმით, უკრაინულ დანაყოფებში დაჭრილთა რაოდენობა დაღუპულთა რაოდენობას აღემატებოდა.

Reuters აღნიშნავს, რომ ამ მონაცემების დამოუკიდებლად გადამოწმება ვერ შეძლო, რადგან ორივე მხარე სამხედრო დანაკარგების შესახებ სრულ ინფორმაციას იშვიათად აქვეყნებს.

სამხედრო ექსპერტები ოპერაციას თანამედროვე ომის განვითარების თვალსაზრისით მნიშვნელოვან გამოცდილებად მიიჩნევენ, თუმცა მისი შედეგების გადაჭარბებული შეფასებისგან თავს იკავებენ.

აშშ-ში მოქმედი საგარეო პოლიტიკის კვლევის ინსტიტუტის სამხედრო ანალიტიკოსის, რობ ლის შეფასებით, „ვივალდიმ“ უკრაინის მესამე არმიის კორპუსის მიერ შემუშავებული საბრძოლო კონცეფციის შესაძლებლობები წარმოაჩინა.

ამავე დროს, ექსპერტი აღნიშნავს, რომ ოპერაცია ფრონტის ისეთ მონაკვეთზე მიმდინარეობდა, სადაც დრონების კონცენტრაცია ზოგიერთ სხვა მიმართულებასთან შედარებით ნაკლები იყო.

მისი შეფასებით, რამდენიმეთვიანმა ბრძოლებმა კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რამდენად რთულია თანამედროვე ტექნოლოგიებით გაჯერებულ ბრძოლის ველზე შეტევითი ოპერაციების განხორციელება.

წყარო: Reuters