ბოლო რამდენიმე დღის განმავლობაში მსოფლიოს წამყვან ტექნოლოგიურ კომპანიებში, ფინანსურ ორგანიზაციებსა და აშშ-ის სახელმწიფო უწყებებში მასშტაბური ტექნიკური შეფერხებები დაფიქსირდა. ინციდენტებმა გააჩინა კითხვები, ხომ არ უკავშირდება ერთმანეთთან სისტემების მწყობრიდან გამოსვლის შემთხვევები და ხომ არ დგას მათ უკან კოორდინირებული კიბერთავდასხმა.

Forbes-ის ინფორმაციით, ტექნიკური პრობლემები შეექმნათ Microsoft-ს, Apple-ს, Chase Bank-ს, United Airlines-ს, აშშ-ის ფედერალურ საავიაციო ადმინისტრაციასა (FAA) და ეროვნული უსაფრთხოების სააგენტოს (NSA).

შეფერხებების სერიამ საზოგადოებაში კიბერუსაფრთხოებასთან დაკავშირებული შეშფოთება გააძლიერა. საკითხით აშშ-ის კონგრესის წევრებიც დაინტერესდნენ და ტრამპის ადმინისტრაციისგან დამატებითი განმარტებები მოითხოვეს.

აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის, მარკო რუბიოს განცხადებით, არ არსებობს მტკიცებულება, რომ ბოლო დღეებში მომხდარი ტექნიკური შეფერხებები ერთმანეთთან დაკავშირებულია ან საერთო კიბერთავდასხმით არის გამოწვეული.

მისი განმარტებით, თითოეულ ინციდენტს განსხვავებული მიზეზი ჰქონდა.

რატომ ხდება ტექნოლოგიური სისტემები უფრო მოწყვლადი?

კიბერუსაფრთხოების ექსპერტების შეფასებით, პრობლემის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი თანამედროვე ციფრული ინფრასტრუქტურის მაღალი ურთიერთდამოკიდებულებაა.

Red Goat Cyber Security-ის დამფუძნებლის, ლიზა ფორტეს განცხადებით, მიუხედავად იმისა, რომ ინტერნეტი დეცენტრალიზებულ სისტემად აღიქმება, ყოველდღიურად გამოყენებული ციფრული სერვისების მნიშვნელოვანი ნაწილი რეალურად პროვაიდერების შედარებით მცირე რაოდენობაზეა დამოკიდებული.

შესაბამისად, ერთი მსხვილი ტექნოლოგიური კომპანიის ან ინფრასტრუქტურული სისტემის შეფერხებამ შესაძლოა მრავალი სხვა ორგანიზაციის საქმიანობაზეც მოახდინოს გავლენა.

ფორტეს შეფასებით, პრობლემას ამძაფრებს ისიც, რომ კომპანიები ხშირად უპირატესობას ანიჭებენ ტექნოლოგიური სიახლეების სწრაფ დანერგვასა და ოპერაციულ ეფექტიანობას, მაშინ როდესაც სისტემების გამძლეობის შემოწმებასა და ცვლილებების სათანადო კონტროლს ნაკლები ყურადღება ეთმობა.

შედეგად, შესაძლოა ერთდროულად რამდენიმე ტექნიკური შეფერხება წარმოიშვას, რომლებიც გარეგნულად ერთმანეთთან დაკავშირებულ მოვლენებს ჰგავს, თუმცა სინამდვილეში დამოუკიდებელი მიზეზები აქვს.

მოძველებული ტექნოლოგიები და დაგროვილი პრობლემები

კიბერუსაფრთხოების სპეციალისტი ბეკი პინკარდი ყურადღებას ამახვილებს ე.წ. ტექნოლოგიურ ვალზე (Technical Debt), რომელიც კომპანიებში წლების განმავლობაში გროვდება.

მისი განმარტებით, ბოლო ათწლეულის განმავლობაში ორგანიზაციები ახალ ტექნოლოგიურ გადაწყვეტილებებს ხშირად უკვე არსებულ, მოძველებულ სისტემებზე ამატებდნენ.

შედეგად, თანამედროვე ციფრული სერვისები სულ უფრო რთულ ინფრასტრუქტურას ეყრდნობა, რაც ტექნიკური შეცდომებისა და სისტემური გაუმართაობის ალბათობას ზრდის.

პინკარდის შეფასებით, არსებული ვითარება ტექნოლოგიური კატასტროფის ნიშნად არ უნდა ჩაითვალოს. მისი თქმით, სისტემების მზარდი სირთულის პირობებში შეფერხებები მოსალოდნელია, თუმცა ამჯერად რამდენიმე მნიშვნელოვანი ინციდენტი მოკლე პერიოდში დაემთხვა ერთმანეთს.

Inversion6-ის ინფორმაციული უსაფრთხოების ხელმძღვანელი იან თორნტონ-ტრამპი პრობლემის კიდევ ერთ მიზეზზე მიუთითებს.

მისი განცხადებით, მრავალი ტექნოლოგიური სისტემა წლების წინ შეიქმნა, ხოლო სპეციალისტების ნაწილი, რომლებიც ამ ინფრასტრუქტურას ყველაზე კარგად იცნობდნენ, ინდუსტრიაში აღარ მუშაობს.

ამავე დროს, ციფრული სერვისების გამოყენება ყოველწლიურად იზრდება, რაც არსებულ სისტემებზე დამატებით დატვირთვას ქმნის.

ექსპერტის შეფასებით, ტექნოლოგიურ ინფრასტრუქტურას ფიზიკური და ტექნიკური შესაძლებლობების გარკვეული ზღვარი აქვს. კლიმატის ცვლილებასთან დაკავშირებული მოვლენები კი ინფრასტრუქტურის ცვეთასა და გაუმართაობის რისკებს დამატებით ზრდის.

შესაძლებელია თუ არა ახალი მასშტაბური შეფერხებები?

ექსპერტები არ გამორიცხავენ, რომ ტექნოლოგიურ სისტემებში შეფერხებები მომავალშიც გაგრძელდეს.

ამასთან, მათი შეფასებით, ინდუსტრია უკვე მუშაობს სისტემების გამძლეობის გაუმჯობესებაზე, ტესტირების პროცედურების დახვეწასა და ტექნიკური პრობლემების დროულად აღმოფხვრაზე.

ბეკი პინკარდის განცხადებით, ტექნოლოგიური და კიბერუსაფრთხოების მიმართულებით დაფინანსება იზრდება, რაც კომპანიებს არსებული პრობლემების უფრო სწრაფად მოგვარების შესაძლებლობას აძლევს.

თუმცა, მისი თქმით, აუცილებელია, რომ ახალი ტექნოლოგიების დანერგვის სისწრაფეს შესაბამისი ტესტირების, ცვლილებების მართვისა და უსაფრთხოების პროცედურებიც დაეწიოს.

არის თუ არა შეფერხებების უკან კიბერთავდასხმა?

Forbes-ის მიერ გამოკითხული ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ რამდენიმე მსხვილი სისტემის ერთდროულად შეფერხება ავტომატურად არ ნიშნავს კოორდინირებულ კიბერთავდასხმას.

მათი შეფასებით, ტექნიკური პრობლემების გამომწვევი მიზეზები ხშირად დაკავშირებულია მოძველებულ ინფრასტრუქტურასთან, ტექნოლოგიურ სისტემებს შორის ურთიერთდამოკიდებულებასა და პროგრამული ცვლილებების არასაკმარის ტესტირებასთან.

შესაბამისად, მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო დღეების ინციდენტებს საერთო ტექნოლოგიური გამოწვევები შეიძლება აერთიანებდეს, ამ ეტაპზე არ არსებობს წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომ ისინი ერთი კიბეროპერაციის შედეგია.

ექსპერტების შეფასებით, ციფრული ინფრასტრუქტურის მზარდი სირთულე და რამდენიმე მსხვილ პროვაიდერზე დამოკიდებულება მომავალშიც მნიშვნელოვან გამოწვევად დარჩება.