მონტენეგროს პარლამენტმა პრემიერ-მინისტრობისა და მთავრობის წევრობის კანდიდატების კეთილსინდისიერების სავალდებულო შემოწმების, ე.წ. ვეტინგის, შემოღებისკენ კიდევ ერთი ნაბიჯი გადადგა. 16 ნოემბერს დეპუტატებმა კონსტიტუციის 23-ე და 24-ე შესწორებების პროექტებს 54 ხმით დაუჭირეს მხარი. წინააღმდეგ არცერთ დეპუტატს არ მიუცია ხმა.
გადაწყვეტილებით დასრულდა საკონსტიტუციო ცვლილებების სამეტაპიანი პროცედურის მეორე ეტაპი. საბოლოო დამტკიცებამდე დოკუმენტმა საჯარო განხილვისა და საპარლამენტო კენჭისყრის კიდევ ერთი ეტაპი უნდა გაიაროს.
რას ითვალისწინებს ვეტინგის ახალი მექანიზმი?
საკონსტიტუციო ცვლილებების პროექტი პრემიერ-მინისტრობისა და მთავრობის წევრობის კანდიდატების კეთილსინდისიერების წინასწარ შემოწმებას ითვალისწინებს.
შემოწმების მთავარი მიზანი შესაძლო ინტერესთა კონფლიქტის გამოვლენა და მისი თავიდან აცილებაა.
დოკუმენტის განახლებულ ვერსიაში განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო იმ მექანიზმების დაზუსტებას, რომლებიც მანამდე ქვეყანაში პოლიტიკური და სამართლებრივი დისკუსიის საგანი გახდა.
ახალი ფორმულირებით, ინტერესთა შესაძლო კონფლიქტის აღმოჩენა კანდიდატისთვის თანამდებობის დაკავების ავტომატურ აკრძალვას აღარ ნიშნავს.
ამის ნაცვლად, კანდიდატს მიეცემა შესაძლებლობა, დანიშვნამდე მიიღოს შესაბამისი ზომები და გამოვლენილი ინტერესთა კონფლიქტი აღმოფხვრას.
ცვლილების მიზანია, შემოწმების პროცედურა შესაძლო რისკების პრევენციაზე იყოს ორიენტირებული და არა კანდიდატების თანამდებობიდან ავტომატურ ჩამოშორებაზე.
რატომ შეიცვალა თავდაპირველი ფორმულირება?
ვეტინგის მექანიზმის შემოღებას მონტენეგროში დისკუსია მოჰყვა. ერთ-ერთი მთავარი საკითხი იყო, რამდენად შეიძლებოდა კეთილსინდისიერების შემოწმების პროცედურა პოლიტიკური გავლენის ან კანდიდატების შერჩევითი შეზღუდვის ინსტრუმენტად ქცეულიყო.
დოკუმენტის განახლებული ვერსიის მიხედვით, შესაძლო ინტერესთა კონფლიქტის აღმოჩენის შემთხვევაში კანდიდატს მისი გამოსწორების შესაძლებლობა ექნება.
მმართველი პოლიტიკური ძალის წარმომადგენლების შეფასებით, ასეთი მიდგომა ამცირებს ვეტინგის პოლიტიკური ანგარიშსწორებისთვის გამოყენების რისკს.
ამასთან, პროექტი ითვალისწინებს, რომ ვეტინგის პროცედურების მარეგულირებელი კანონების მიღებას პარლამენტის წევრთა სულ მცირე ორი მესამედის მხარდაჭერა დასჭირდება.
მონტენეგროს პარლამენტის შემთხვევაში ეს 54 დეპუტატის ხმას ნიშნავს.
მაღალი საპარლამენტო კვორუმის შენარჩუნება მიზნად ისახავს, რომ ვეტინგის მარეგულირებელი წესები მხოლოდ ჩვეულებრივი საპარლამენტო უმრავლესობის გადაწყვეტილებით არ განისაზღვროს.
რა ეტაპები დარჩა საკონსტიტუციო ცვლილებების საბოლოო დამტკიცებამდე?
16 ნოემბრის კენჭისყრის შემდეგ მონტენეგროში საკონსტიტუციო ცვლილებების საჯარო განხილვის ეტაპი იწყება.
საკონსტიტუციო კომიტეტის თავმჯდომარის, ელენა ბოჟოვიჩის განცხადებით, პროცესი 30 დღეს გაგრძელდება.
ამ პერიოდში დაინტერესებულ პირებსა და ორგანიზაციებს შესაძლებლობა ექნებათ, ცვლილებების პროექტთან დაკავშირებით საკუთარი მოსაზრებები, შენიშვნები და წინადადებები წარადგინონ.
საჯარო კონსულტაციების დასრულების შემდეგ საკონსტიტუციო კომიტეტი მიღებულ წინადადებებს განიხილავს და დოკუმენტის შეჯერებულ ვერსიას მოამზადებს.
ამის შემდეგ პროექტი პარლამენტის პლენარულ სხდომას გადაეგზავნება საბოლოო კენჭისყრისთვის.
საკონსტიტუციო ცვლილებების საბოლოო დამტკიცებას კვლავ სულ მცირე 54 დეპუტატის მხარდაჭერა დასჭირდება.
ამრიგად, 16 ნოემბრის გადაწყვეტილება ვეტინგის მექანიზმის საბოლოოდ ამოქმედებას ჯერ არ ნიშნავს. პარლამენტმა ცვლილებების განხილვის მეორე ეტაპი დაასრულა, ხოლო მათი სამართლებრივი ძალის შესაძენად აუცილებელია დარჩენილი პროცედურების გავლა.
რას ნიშნავს ცვლილებები მონტენეგროს მმართველობის სისტემისთვის?
საკონსტიტუციო ცვლილებების საბოლოოდ დამტკიცების შემთხვევაში პრემიერ-მინისტრობისა და მინისტრობის კანდიდატების შერჩევის პროცესს კეთილსინდისიერების წინასწარი შემოწმების სავალდებულო მექანიზმი დაემატება.
მისი მთავარი დანიშნულება იქნება შესაძლო ინტერესთა კონფლიქტის გამოვლენა მანამდე, სანამ კანდიდატი შესაბამის თანამდებობას დაიკავებს.
ამასთან, შემოთავაზებული მოდელი ითვალისწინებს გამოვლენილი პრობლემის გამოსწორების შესაძლებლობას, რაც შემოწმების პროცედურას ავტომატური დისკვალიფიკაციისგან განასხვავებს.
მექანიზმის პრაქტიკული ეფექტიანობა დამოკიდებული იქნება იმაზე, როგორ განისაზღვრება შემოწმების კრიტერიუმები, პროცედურები და შესაბამისი ორგანოების უფლებამოსილებები.
საბოლოო სამართლებრივი ჩარჩო საკონსტიტუციო ცვლილებების დამტკიცებისა და შესაბამისი კანონების მიღების შემდეგ ჩამოყალიბდება.
წყარო:
en.vijesti.me