ნავთობის მსოფლიო ფასები 18 ნოემბერს შემცირდა. ფასების კლების მთავარი მიზეზი აშშ-ში ნედლი ნავთობისა და საწვავის მარაგების ზრდაა. ამასთან, აშშ-სა და ირანს შორის სამხედრო დაპირისპირება და ჰორმუზის სრუტეში გადაზიდვების შეფერხება ბაზარზე გაურკვევლობას კვლავ ინარჩუნებს.
Reuters-ის ინფორმაციით, გრინვიჩის დროით 07:45 საათისთვის Brent-ის ტიპის ნავთობის ფიუჩერსების ფასი 1.28 დოლარით, ანუ 1.4%-ით შემცირდა და ბარელზე 91.86 დოლარი შეადგინა.
ამავე პერიოდში ამერიკული West Texas Intermediate-ის (WTI) ფიუჩერსების ღირებულება 1.85 დოლარით, ანუ 2.2%-ით დაეცა და ბარელზე 84.16 დოლარს გაუტოლდა.
Vanda Insights-ის დამფუძნებლისა და აღმასრულებელი დირექტორის, ვანდანა ჰარის შეფასებით, ნავთობის ბაზარზე ორი ურთიერთსაპირისპირო ფაქტორი მოქმედებს. ერთი მხრივ, ტანკერებზე თავდასხმები და აშშ-სა და ირანს შორის სამხედრო დაპირისპირება მიწოდების შეფერხების რისკს ზრდის, მეორე მხრივ კი, ანალიტიკოსების პროგნოზები ნავთობის შესაძლო ჭარბ მიწოდებაზე ფასების შემცირებას უწყობს ხელს.
აშშ-ში ნავთობისა და საწვავის მარაგები გაიზარდა
ამერიკის ნავთობის ინსტიტუტის (API) მონაცემებზე დაყრდნობით, 13 ნოემბრით დასრულებულ კვირაში აშშ-ში ნედლი ნავთობის მარაგები 5.28 მილიონი ბარელით გაიზარდა.
ამავე პერიოდში ბენზინის მარაგები 5.12 მილიონი ბარელით, ხოლო დისტილატების მარაგები 351 ათასი ბარელით გაიზარდა.
მარაგების ზრდის ფონზე ამერიკული WTI-ის ფასი Brent-თან შედარებით უფრო მკვეთრად შემცირდა, რის შედეგადაც ორ ძირითად ნავთობის მარკას შორის ფასთა სხვაობა გაიზარდა.
LSEG-ის მონაცემებით, Brent-სა და WTI-ს შორის უახლოესი მიწოდების კონტრაქტების ფასთა სხვაობამ ორ კვირაზე მეტი პერიოდის მაქსიმუმს მიაღწია.
Sparta Commodities-ის უფროსი ანალიტიკოსის, ჯუნ გოს განმარტებით, WTI-ის ფასის შედარებით სწრაფი შემცირება უკავშირდება იმას, რომ ამერიკული ნავთობის აზიასა და ჩრდილო-დასავლეთ ევროპაში მიწოდება არსებული ფასთა სხვაობის პირობებში ნაკლებად მომგებიანია.
მისი შეფასებით, WTI-ის გაიაფებამ შესაძლოა ამ მიმართულებით სავაჭრო ოპერაციები კვლავ ეკონომიკურად მიმზიდველი გახადოს. აღნიშნულ ტენდენციას ხელს უწყობს აშშ-ის მექსიკის ყურის სანაპიროზე ნავთობის მარაგების ზრდაც.
ჰორმუზის სრუტეში გადაზიდვების შეფერხება გრძელდება
მიუხედავად ნავთობის ფასების შემცირებისა, ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე სამხედრო დაპირისპირება ბაზრისთვის მნიშვნელოვან რისკად რჩება.
ბაჰრეინის თავდაცვის ძალების განცხადებით, 18 ნოემბერს ქვეყანამ ირანის საჰაერო თავდასხმები მოიგერია. ბაჰრეინში აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ძალების მეხუთე ფლოტია განთავსებული.
Reuters-ის ცნობით, ერთი დღით ადრე ირანულმა დრონებმა ბაჰრეინში ამერიკული სამხედრო სარადარო სისტემა დააზიანეს, რის საპასუხოდაც აშშ-მა ირანის კუნძულ ქეშმზე მდებარე სარაკეტო გამშვებ ობიექტზე იერიში მიიტანა.
სამხედრო დაპირისპირების პარალელურად, ირანსა და შუამავალ ქვეყნებს — ომანსა და კატარს — შორის მოლაპარაკებები გრძელდება.
რეგიონში ვითარებას ართულებს სავაჭრო გემებზე თავდასხმებიც. 16 ნოემბერს ომანის სანაპიროსთან, ჰორმუზის სრუტეში მოძრავ თხევადი ნავთობის აირის (LPG) ტანკერს ჭურვი მოხვდა, რის შემდეგაც ეკიპაჟს გემის დატოვება მოუხდა.
LSEG-ის ანალიტიკოსების შეფასებით, მიუხედავად იმისა, რომ ახლო აღმოსავლეთიდან ნავთობის მიწოდება ალტერნატიული მარშრუტებით ეტაპობრივად აღდგება, არსებული უსაფრთხოების პირობებში ჰორმუზის სრუტის გავლით გადაზიდვების სრულად ნორმალიზება ჯერჯერობით შეუძლებელია.
რისკები იზრდება ალტერნატიულ სატრანსპორტო მარშრუტებზეც
17 ნოემბერს იემენელმა ჰუსიტებმა, რომლებიც ირანთან არიან დაკავშირებული, განაცხადეს, რომ საუდის არაბეთის აღმოსავლეთ-დასავლეთის ნავთობსადენის ორი სატუმბი სადგურის მიმართულებით ხუთი დრონი გაუშვეს.
აღნიშნულ ნავთობსადენს საუდის არაბეთი სამხედრო კონფლიქტის პერიოდში იყენებს ნავთობის წითელი ზღვის სანაპიროზე მდებარე იანბუს პორტში გადასატანად, რაც ჰორმუზის სრუტის გვერდის ავლის შესაძლებლობას იძლევა.
შესაბამისად, ნავთობის მსოფლიო ბაზარზე ფასების შემცირების მიუხედავად, მიწოდების უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული რისკები კვლავ მაღალია.
ამ ეტაპზე ფასებზე ძირითად გავლენას აშშ-ში ნავთობის მარაგების ზრდა და გლობალურ ბაზარზე შესაძლო ჭარბი მიწოდების მოლოდინი ახდენს, თუმცა ახლო აღმოსავლეთში სამხედრო დაპირისპირების შემდგომმა განვითარებამ შესაძლოა ფასების დინამიკა კვლავ შეცვალოს.
წყარო: Reuters