ესტონეთი სახელმწიფო მმართველობის ციფრული სისტემის ახალ მოდელს ქმნის, რომელიც ქვეყნის ტერიტორიაზე სამხედრო შეჭრის ან ოკუპაციის შემთხვევაშიც კი საჯარო სერვისების ფუნქციონირებას უზრუნველყოფს. ინიციატივა ითვალისწინებს სახელმწიფო მონაცემებისა და კრიტიკული ციფრული ინფრასტრუქტურის საზღვარგარეთ განთავსებას, რათა ხელისუფლებამ საქმიანობის გაგრძელება დისტანციურად შეძლოს. ინფორმაციას POLITICO ავრცელებს.
ბალტიისპირეთის ქვეყანა, რომლის მოსახლეობა დაახლოებით 1,3 მილიონია და რომელსაც რუსეთთან 294-კილომეტრიანი საზღვარი აქვს, ეროვნული უსაფრთხოების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან გამოწვევად რუსეთის მხრიდან შესაძლო სამხედრო და ჰიბრიდულ საფრთხეებს განიხილავს.
ესტონეთის ხელისუფლება აცხადებს, რომ ახალი სტრატეგიის მიზანია სახელმწიფო ინსტიტუტების უწყვეტი ფუნქციონირების უზრუნველყოფა ყველაზე მძიმე კრიზისულ ვითარებაშიც, მათ შორის იმ შემთხვევაში, თუ ქვეყნის ტერიტორიაზე არსებული მონაცემთა ცენტრები განადგურდება ან სახელმწიფო ორგანოები ფიზიკურად ვეღარ შეძლებენ მუშაობას.
სახელმწიფო მმართველობა ღრუბლოვან ინფრასტრუქტურაზე
ახალი სტრატეგია, რომელსაც ესტონეთში hukukindlus-ს უწოდებენ და რომელიც სახელმწიფოს კრიზისული ვითარებისადმი მდგრადობის გაძლიერებას გულისხმობს, ციფრული სერვისების საზღვარგარეთიდან მართვის შესაძლებლობას ითვალისწინებს.
პროექტის ერთ-ერთი ავტორის, ესტონეთის იუსტიციისა და ციფრული საკითხების სამინისტროს ყოფილი მაღალჩინოსნის, ტინუ გრუნბერგის განცხადებით, სისტემა იმ შემთხვევებისთვის იქმნება, როდესაც ქვეყნის შიგნით ციფრული ინფრასტრუქტურის გამოყენება შეუძლებელი გახდება.
„ეს შეიძლება მოხდეს მაშინ, როდესაც მონაცემთა ცენტრები განადგურებულია ან ქვეყნის ტერიტორიაზე უცხო ქვეყნის სამხედრო ძალები იმყოფებიან და მუშაობას ვეღარ ვაგრძელებთ“, – განუცხადა გრუნბერგმა POLITICO-ს.
მისი თქმით, მთავარი ამოცანაა, სახელმწიფო სერვისები ნებისმიერი გარემოების მიუხედავად ხელმისაწვდომი დარჩეს.
„გვინდა, რომ რაც უნდა მოხდეს, სისტემები ონლაინრეჟიმში დარჩეს. ყველა კრიტიკულმა სერვისმა უნდა გააგრძელოს ფუნქციონირება“, – აღნიშნა მან.
ესტონეთის მთავრობა დაცულ ციფრულ სისტემებს Microsoft Azure-ის, Amazon Web Services-ისა და საკუთარი სახელმწიფო ღრუბლოვანი პლატფორმის გამოყენებით ქმნის.
ინფრასტრუქტურის ნაწილები განთავსდება როგორც ლუქსემბურგში არსებულ ესტონეთის ციფრულ საელჩოში, ისე ევროპის სხვა უსაფრთხო ლოკაციებზე.
რას წარმოადგენს ესტონეთის „ციფრული საელჩო“?
ესტონეთს ლუქსემბურგში უკვე აქვს ე.წ. ციფრული საელჩო, სადაც ქვეყნის მნიშვნელოვანი სახელმწიფო მონაცემების სარეზერვო ასლები ინახება.
ეს მონაცემები მოიცავს მოქალაქეთა რეესტრებს, მიწის საკუთრების ჩანაწერებს, საკანონმდებლო ბაზასა და სახელმწიფო მმართველობისთვის აუცილებელ სხვა ინფორმაციას.
თუმცა ახალი პროექტი არსებული სისტემისგან განსხვავდება.
თუ აქამდე მთავარი მიზანი მონაცემების განადგურებისგან დაცვა იყო, ახალი სტრატეგია გულისხმობს არა მხოლოდ ინფორმაციის შენახვას, არამედ მისი გამოყენებით სახელმწიფო სერვისების უწყვეტად მიწოდებას.
ესტონეთის იუსტიციისა და ციფრული საკითხების სამინისტროს ინფორმაციული ტექნოლოგიების არქიტექტურისა და ინფრასტრუქტურის მრჩევლის, ალან ალმერეს განცხადებით, ქვეყნის მიზანია ყველაზე მძიმე კრიზისის შედეგების მინიმუმამდე შემცირება.
„იდეალურ შემთხვევაში გვსურს, შევქმნათ სისტემები, რომლებიც ყველა შესაძლო კრიზისს გაუძლებს, თუმცა რეალურად ვერცერთი ქვეყანა ვერ შეძლებს ყველა რისკის წინასწარ განსაზღვრას ან აღმოფხვრას“, – განაცხადა მან.
მისი თქმით, განსაკუთრებით მძიმე სცენარებისთვის აუცილებელია ისეთი სანდო ციფრული საფუძვლის შენარჩუნება, რომლის მეშვეობითაც სახელმწიფოს ფუნქციონირების აღდგენა იქნება შესაძლებელი.
2007 წლის კიბერშეტევების გამოცდილება
ესტონეთის ციფრული უსაფრთხოების პოლიტიკაზე მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა 2007 წლის მასშტაბურმა კიბერშეტევებმა.
იმ პერიოდში ქვეყანა 22 დღის განმავლობაში კიბერშეტევების სამიზნე იყო, რის შედეგადაც სახელმწიფო და კერძო სექტორის არაერთი ელექტრონული სერვისის ფუნქციონირება შეფერხდა.
ესტონეთის ხელისუფლებამ თავდასხმები მოგვიანებით რუსეთს დაუკავშირა.
ეს შემთხვევა თანამედროვე ისტორიაში სახელმწიფოს წინააღმდეგ განხორციელებული ერთ-ერთი პირველი მასშტაბური კიბერშეტევის მაგალითად მიიჩნევა.
ინციდენტის შემდეგ ესტონეთმა ციფრული ინფრასტრუქტურის უსაფრთხოების სისტემების მნიშვნელოვანი რეფორმა დაიწყო და სახელმწიფო სერვისების გაციფრულების მიმართულებით ერთ-ერთ მოწინავე ქვეყნად ჩამოყალიბდა.
ლონდონში მოქმედი სამეფო გაერთიანებული სამსახურების ინსტიტუტის (RUSI) უფროსი მკვლევრის, ჯოზეფ იარნეცკის შეფასებით, ესტონეთი სახელმწიფო მმართველობის გაციფრულების მიმართულებით განსაკუთრებით აქტიურ და წინმსწრებ პოლიტიკას ატარებს.
ციფრული ინფრასტრუქტურა თანამედროვე ომში
POLITICO აღნიშნავს, რომ თანამედროვე სამხედრო კონფლიქტებში მონაცემთა ცენტრები და ციფრული ინფრასტრუქტურა სულ უფრო მნიშვნელოვანი სამიზნეები ხდება.
გამოცემის ინფორმაციით, გასულ თვეში უკრაინამ რუსეთის ტექნოლოგიური კომპანია Yandex-ის სამი მონაცემთა ცენტრი დაბომბა, რამაც კიდევ ერთხელ წარმოაჩინა გამოთვლითი ინფრასტრუქტურის სტრატეგიული მნიშვნელობა.
ციფრული სერვისების შეფერხებამ შესაძლოა გავლენა მოახდინოს როგორც სამხედრო ოპერაციებზე, ისე სამოქალაქო მოსახლეობისთვის აუცილებელი მომსახურებების მიწოდებაზე.
სწორედ ამიტომ, სახელმწიფოები სულ უფრო აქტიურად განიხილავენ მონაცემებისა და კრიტიკული სისტემების სხვადასხვა ქვეყანაში განაწილების შესაძლებლობას.
ტრადიციულად, ციფრული სუვერენიტეტის უზრუნველყოფა სახელმწიფო მონაცემებისა და ინფრასტრუქტურის ქვეყნის შიგნით შენარჩუნებას უკავშირდებოდა. თუმცა სამხედრო და კიბერუსაფრთხოების საფრთხეების ზრდის ფონზე ეს მიდგომა ნაწილობრივ იცვლება.
მსგავს მიმართულებაზე მუშაობენ გაერთიანებული სამეფო და ნორვეგიაც, რომლებმაც ერთმანეთის დაცული მონაცემების განთავსებისა და ციფრული საელჩოების შექმნის შესაძლებლობების შესწავლა დაიწყეს.
სახელმწიფო, რომელმაც კრიზისის დროსაც უნდა იმუშაოს
ესტონეთის ხელისუფლება განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს იმაზეც, რომ ღრუბლოვან ტექნოლოგიებზე გადასვლა მხოლოდ ერთი პროვაიდერის მომსახურებაზე დამოკიდებულებას არ უნდა ნიშნავდეს.
Microsoft-ის სისტემებში ბოლო პერიოდში მომხდარმა მასშტაბურმა შეფერხებამ კიდევ ერთხელ წარმოაჩინა სხვადასხვა ტექნოლოგიური მომწოდებლის გამოყენებისა და სარეზერვო სისტემების არსებობის მნიშვნელობა.
ალან ალმერეს განცხადებით, ესტონეთის ციფრული მდგრადობის სტრატეგია რამდენიმე ეტაპად ვითარდება.
„პირველი კითხვა იყო, როგორ უზრუნველგვეყო, რომ ესტონეთის სახელმწიფო მონაცემები არ გამქრალიყო. შემდეგი გამოწვევაა, როგორ შევძლოთ ამ მონაცემების გამოყენებით სახელმწიფოს ფუნქციონირების გაგრძელება კრიზისის დროს“, – აღნიშნა მან.
მისივე თქმით, გრძელვადიან პერსპექტივაში აუცილებელია იმის უზრუნველყოფაც, რომ შენახული ინფორმაცია ათწლეულების შემდეგაც გასაგები და გამოსაყენებელი დარჩეს.
ესტონეთის ხელისუფლების მიზანია შექმნას სახელმწიფო მმართველობის ისეთი ციფრული სისტემა, რომლის ფუნქციონირება ქვეყნის ტერიტორიაზე არსებული ფიზიკური ინფრასტრუქტურის დაზიანების ან დაკარგვის შემთხვევაშიც შესაძლებელი იქნება.